İş Kazası Halinde İşçi Hakları Nelerdir? SGK, Tazminat ve Dava Yolu

İş kazası halinde işçi hakları üç başlıkta toplanır. SGK’dan geçici iş göremezlik ödeneği ve sürekli iş göremezlik geliri gibi ödemeler alınır, işverenin kusuru varsa maddi ve manevi tazminat istenir ve iş sözleşmesinden doğan haklar da korunur.

Bu yazı iş kazası halinde işçi hakları konusunun haritasını sunar. Kazadan sonra yapılacaklar, SGK hakları, tazminat ve dava yolu kısa kısa anlatılıyor. Her başlık için ayrıntılı yazılara bağlantı veriliyor.

İş Kazası Halinde İşçi Hakları Nelerdir?

İş kazası halinde işçi hakları kazanın niteliğine ve işverenin kusuruna göre değişir. Kaza iş kazası olarak kabul edildiğinde SGK’nın iş kazası sigorta kolundan sağlanan haklar devreye girer. SGK’nın karşılamadığı zarar ise işverenin kusuru oranında işverenden istenir.

• SGK’dan geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri ve ölüm halinde hak sahiplerine gelir
• İşverenden maddi ve manevi tazminat
• Ölümlü kazada yakınlar için destekten yoksun kalma tazminatı
• Kayıt dışı çalışan işçi için SGK ve işveren karşısında hak arama imkanı
• İş sözleşmesine ilişkin haklar ve çalışmaktan kaçınma hakkı

Hangi Olaylar İş Kazası Sayılır?

Kanun iş kazası sayılan halleri tek tek sayar. Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, görevle başka yere gönderildiğinde, süt izni sırasında ve işverence sağlanan taşıtla işe gidiş gelişte meydana gelen olaylar bunlar arasındadır.^[1] Olayın işi doğrudan ilgilendirmesi şart değildir.

Her olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı, madde metnine ve dosyadaki somut şartlara göre belirlenir. Ayrıntılar iş kazası sayılan haller yazısında anlatıldı.

Kazadan Hemen Sonra Ne Yapılmalı?

İş kazası halinde işçi haklarının korunması için önce sağlık kuruluşuna başvurulur ve kazanın iş sırasında olduğu hekime söylenir. İşveren yetkili kolluk kuvvetlerine derhal haber vermek ve SGK’ya en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirimde bulunmak zorundadır. İşveren bildirmezse işçi ya da yakınları kazayı Kuruma kendileri ihbar edebilir.

Kaza tutanağı, hastane kayıtları, istirahat raporları ve tanık bilgileri saklanmalıdır. Bu belgeler hem SGK sürecinde hem de tazminat davasında önem taşır. Bildirimin nasıl yapılacağı iş kazası bildirimi yazısında ele alındı.

SGK’dan Hangi Hak ve Ödemeler Sağlanır?

İş kazası halinde işçi haklarının ilk ayağı SGK ödemeleridir.^[2] İstirahat raporu alınmışsa geçici iş göremezlik süresince günlük ödenek verilir. Ödenek yatarak tedavide günlük kazancın yarısı, ayaktan tedavide üçte ikisidir.^[3]

Meslekte kazanma gücü en az yüzde 10 azalan sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanır. Tam iş göremezlikte gelir aylık kazancın yüzde 70’idir. Sigortalı başka birinin sürekli bakımına muhtaçsa gelir bağlama oranı yüzde 100 uygulanır.^[4]

Kaza ölümle sonuçlanırsa hak sahiplerine ölenin aylık kazancının yüzde 70’i üzerinden gelir bağlanır ve cenaze ödeneği verilir.^[5] Gelirin paylaşımı eş, çocuklar ve bazı hallerde anne baba arasında kanundaki oranlara göre yapılır.

Ödeneğin şartları ve oranı için geçici iş göremezlik ödeneği, rapor ve maluliyet oranı için iş göremezlik raporu yazılarına bakabilirsiniz.

İşverenden Hangi Tazminatlar İstenebilir?

İş kazası halinde işçi hakları arasında tazminat, işverenin işçiyi koruma borcundan doğar. İşveren iş sağlığı ve güvenliği için gerekli her türlü önlemi almak zorundadır. Bu borca aykırı davranan işveren, sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk hükümlerine göre zararı tazmin eder.^[6]

Bedensel zararlarda tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar tazmin edilir.^[7] Manevi zarar için hakim olayın özelliğine göre uygun bir tutara hükmeder. Ölümlü kazalarda cenaze giderleri ve destekten yoksun kalma zararı da istenir.

Tazminatın dayanağını iş kazasında işverenin sorumluluğu yazısında, ölüm halindeki tazminatı destekten yoksun kalma tazminatı yazısında anlattık. Maddi tazminatın hangi verilerle hesaplandığını görmek için iş kazası tazminatı hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

SGK Ödemeleri Tazminattan Nasıl Düşülür?

Aynı zarar iki kez ödenmez. SGK’nın bağladığı gelirin peşin sermaye değeri, rücu edilebilir olduğu ölçüde tazminattan indirilir. Rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ise indirilemez.^[8]

İş kazası işverenin kastı ya da iş güvenliği mevzuatına aykırı davranışı sonucu olmuşsa SGK ödemelerini işverenden geri ister. İşçi bu rücu davasının tarafı değildir. Ancak Kurumun bağladığı gelir, mahkemenin hesabında doğrudan etkilidir.

İş Kazası Tazminat Davasında Süre ve Usul

Tazminat davası iş mahkemesinde açılır. İş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında arabulucuya başvurmak dava şartı değildir.^[9] İşçi doğrudan dava açabilir.

İş kazası halinde işçi hakları için dava süresi on yıldır. Sürenin ne zaman başladığı konusunda farklı görüşler olduğundan en güvenli yol kazadan itibaren on yıl dolmadan dava açmaktır. Ayrıntılar iş kazası zamanaşımı yazısında yer alıyor.

Dava açacaklar için iş kazası tazminat dava dilekçesi örneği hazırlandı.

Mahkeme kusur oranını iş güvenliği alanındaki bilirkişi heyetine, sürekli iş göremezlik oranını Kurum Sağlık Kurulu ve gerekirse Adli Tıp Kurumuna sorar. Hesabı ise aktüer bilirkişi yapar. İşçi tutarı kesin bilmiyorsa davayı kısmi dava olarak açabilir ve talebini tahkikatın sonuna kadar bir defa artırabilir.^[10]

İş Kazası Davası Süreci Nasıl İşler?

İş kazası davası süreci tek dosyada yürümez. Aynı kazadan doğan ceza, SGK ve tazminat süreçleri ayrı ayrı ilerler. Genel sıra şöyledir.

1. Kaza ve bildirim. İşveren kazayı kolluğa derhal, SGK’ya en geç üç iş günü içinde bildirir. İşçi tedavisini ve belgelerini toplar. Ayrıntı için iş kazası bildirimi yazısına bakılabilir.
2. Ceza soruşturması. Savcılık kazayı taksirle öldürme ya da yaralama yönünden inceler. Ölümlü kazalarda soruşturma kendiliğinden başlar. Taksirle yaralama kural olarak şikayete bağlıdır ve şikayet süresi altı aydır.
3. SGK süreci. Kurum olayı iş kazası saydığında geçici iş göremezlik ödeneği ödenir. Tedavi bitince Kurum Sağlık Kurulu iş göremezlik oranını belirler. Oran yeterliyse sürekli iş göremezlik geliri bağlanır.
4. Tazminat davası. Dava iş mahkemesinde açılır. Maddi ve manevi tazminat için arabulucuya başvurmak şart değildir.
5. Bilirkişi incelemesi. Mahkeme kusur oranını iş güvenliği bilirkişi heyetine, tutarı ise hesap bilirkişisine hesaplatır.
6. Karar. Hakim SGK’nın bağladığı gelirin rücu edilebilir kısmını tazminattan düşer. Karara karşı kanun yoluna başvurulabilir.

Dava dosyasının hangi mahkemede görüleceği iş mahkemesi görev ve yetki yazısında anlatılıyor. Her süreçte kaza tutanağı, hastane kayıtları ve tanık bilgileri gibi belgeleri eksiksiz saklamak gerekir.

Temmuz 2026’dan Sonraki Olaylar İçin Yeni Kural

Türk Borçlar Kanunu’nun 55 inci maddesine 7589 sayılı Kanunla yeni fıkralar eklendi. Kanun 31 Temmuz 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlandı. Değişiklik, çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatlarında faiz başlangıcını ve önceden yapılan ödemelerin mahsubunu düzenler.

Düzenleme yalnızca yürürlüğe girdiği tarihten sonra meydana gelen zarar doğuran olaylar için uygulanır. Önceki olaylarda eski hükümler devam eder. Kaza tarihinize göre hangi kuralın geçerli olduğunu mutlaka kontrol edin.

İş Sözleşmesine İlişkin Haklar

İş kazası halinde işçi hakları iş sözleşmesine ilişkin güvenceleri de kapsar. Kaza sonrası raporlu geçen sürede iş sözleşmesi askıdadır, işçi işine gidemediği süre için ücret almaz ve SGK geçici iş göremezlik ödeneği verir. İşveren hastalık ya da kaza halleri için bildirimsiz fesih hakkını ancak belirtilen sürenin ilgili bildirim süresini altı hafta aşmasından sonra kullanabilir.^[11]

İşçinin işten çıkarılması halinde iş güvencesi şartları varsa işe iade davası gündeme gelebilir. İşyerinde ciddi ve yakın tehlike varsa işçi çalışmaktan kaçınabilir ve bu sürede ücret hakkı saklıdır.^[12]

Gerekli tedbirler talebe rağmen alınmazsa işçi sözleşmeyi feshedebilir ve kıdem tazminatı hakkı doğabilir. Ayrıntı için kıdem tazminatı yazısına bakabilirsiniz.

Meslek Hastalığı ve Sigortasız Çalışan İşçi

Meslek hastalığı kazadan ayrı bir kurumdur ve Kurum Sağlık Kurulunun tespitiyle kabul edilir. Haklar iş kazasıyla büyük ölçüde aynıdır. Konu meslek hastalığı nedir yazısında anlatıldı.

İşçi sigortasız çalışıyorsa SGK yine gelir ve ödenekleri öder ve sonra işverene rücu eder. İşverenin Kuruma karşı sorumluluğu için kusurunun bulunması aranmaz. Sigortasız işçi iş kazası yazısında hakların nasıl korunacağını bulabilirsiniz.

İş Kazası Konusundaki Tüm Yazılar

Konunun her başlığı için ayrı bir yazı hazırladık. İhtiyacınız olan konuya buradan ulaşabilirsiniz.

• İş kazası sayılan haller yazısı tanım ve kapsamı anlatır
• İş kazası bildirimi yazısı kim, nereye ve kaç günde sorularını yanıtlar
• İş kazasında işverenin sorumluluğu yazısı kusur ve önlem borcunu ele alır
• İş kazası zamanaşımı yazısı dava sürelerini anlatır
• Sigortasız işçi iş kazası yazısı SGK rücu ve işveren sorumluluğunu açıklar
• Meslek hastalığı nedir yazısı tespit sürecini anlatır
• Destekten yoksun kalma tazminatı yazısı ölümlü kazadaki hakları açıklar

Yargıtay Kararında Tazminat ve SGK Ödemeleri

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, sürekli iş göremezliğe uğrayan bir işçinin tazminat davasında SGK ödemelerinin hesaba nasıl yansıyacağını inceledi. İşçinin yüzde 71 oranında iş göremezliği vardı ve SGK ona gelir bağlamıştı, ancak mahkeme tazminatı hesaplarken gelirin rücuya tabi kısmını düşmemişti.

“Dairemizin ve giderek Yargıtay’ın yerleşmiş görüşleri, Kurumca bağlanan gelirlerin peşin sermaye değerinin ve geçici iş göremezlik ödeneklerinin hesaplanan zarardan indirilmesi, Kurumun rücu hakkının korunması ve mükerrer ödemeyi önleme ilkesine dayandığından, kamu düzenine ilişkin olarak kabul edilmiştir.”
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E.2022/3688 K.2023/6123, 30.05.2023^[13]

Daire maddi tazminattan rücuya kabil kısmın indirilmesi gerektiğini belirterek hükmü düzelterek onadı. Manevi tazminata dokunmadı. Karar oy birliğiyle verildi.

Kararın anlamı işçi açısından önemlidir. SGK ödemeleri tazminatın bir kalemini azaltır ama zarar hesabı dava sırasında Kurum kayıtlarıyla birlikte yapılır. Bu yüzden bağlanan gelirin peşin sermaye değerini ve rücu edilebilir kısmını içeren SGK yazısı mutlaka dosyaya girmelidir.

Güncel kararlara Yargıtay karar arama sayfasından ulaşabilirsiniz.

Kanun metnine 5510 sayılı Kanun sayfasından ulaşabilirsiniz.

Ek yazılar: iş sağlığı ve güvenliği kapsamında işçi hakları ve inşaat işçisinin hakları.

İş Kazası Halinde İşçi Hakları Hakkında Sık Sorulan Sorular

İş kazasından sonra en çok merak edilen sorular aşağıda yanıtlandı.

Kaynaklar

1. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.13 ↩
2. 5510 sayılı Kanun m.16 ↩
3. 5510 sayılı Kanun m.18 ↩
4. 5510 sayılı Kanun m.19 ↩
5. 5510 sayılı Kanun m.20 ↩
6. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.417 ↩
7. 6098 sayılı Kanun m.54 ↩
8. 6098 sayılı Kanun m.55 ↩
9. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 ↩
10. 6100 sayılı HMK m.109 ↩
11. 4857 sayılı İş Kanunu m.25 ↩
12. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.13 ↩
13. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E.2022/3688 K.2023/6123, 30.05.2023 ↩