Destekten yoksun kalma tazminatı, ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıpların giderilmesi için ödenen tazminattır. Ölümlü iş kazasında ölen işçinin eşi, çocukları ve bazı hallerde anne babası bu tazminatı isteyebilir.[1]
Bu yazıda tazminatın kimlere ödendiği, destek paylarının nasıl belirlendiği ve SGK ölüm gelirinin tazminata etkisi anlatılıyor. Konunun bütünü için iş kazası halinde işçi hakları yazısına bakabilirsiniz.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nedir?
Ölüm halinde uğranılan zararlar Türk Borçlar Kanunu’nda sayılmıştır. Cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalmasından doğan kayıplar ve ölenin desteğinden yoksun kalanların kayıpları bu zararlar arasındadır. Destekten yoksun kalma tazminatı üçüncü kalemdir.
Bu tazminatın amacı, ölen kişi hayatta olsaydı yardımda bulunmaya devam edeceği kimselerin zararının karşılanmasıdır. Tazminatı isteyen kişi ölenin mirasçısı olarak değil, kendi zararı için dava açar. Destek tazminatı miras ilişkisinden doğmaz.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatını Kimler İsteyebilir?
Destek ilişkisinin kurulması şarttır. Destek, bir başkasının geçimini sağlayan ya da ileride sağlaması kuvvetle muhtemel olan kişidir. Ölenin kanuni bakım yükümlülüğü bulunan kişiler, sağlığında yardım görmemiş olsalar bile tazminat isteyebilir.
Eş ve çocuklar kural olarak hak sahibidir. Anne ve baba için de ayrı bir güvence vardır. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, çocukların anne babaya destek olduğunun karine olarak kabul edilmesi gerektiğini ve destek ilişkisini ispat için SGK’dan gelir bağlanması şartının aranmayacağını belirtmiştir (E.2016/5 K.2018/6, 22.06.2018).
Karine kesin değildir. İşveren bakım gücü ve bakım ihtiyacının bulunmadığını savunabilir. Bu durumda davacı ölenin gelirinden sürekli ve düzenli yardım aldığını ispatlamak zorunda kalabilir.
Destek Payları Nasıl Belirlenir?
Tazminat, ölenin gelirinin aile bireyleri arasında paylaşıldığı varsayımıyla hesaplanır. Yargıtay 4 üncü Hukuk Dairesi bir trafik kazası dosyasında şu pay esasını kabul etmiştir (E.2023/4842 K.2023/9482). Çocuksuz durumda gelirin yarısı desteğe, yarısı eşe ayrılır.
Eş ve çocuklar varsa destek ve eş ikişer pay, çocukların her biri birer pay alır. Anne baba da hak sahibiyse onlara birer pay verilir. Çocuk destekten çıktığında payı destek, eş ve diğer çocuklara dağıtılır.
Hesabı aktüer bilirkişi yapar ve bu ilkeleri dosyanın özelliğine göre uygular. Muhtemel yaşam süresi genellikle TRH 2010 yaşam tablosuna göre belirlenir. Ölen işçinin kaza tarihindeki geliri, emsal ücret ve asgari ücretin güncel tutarı hesaba girer.
Eşin Yeniden Evlenmesi ve Çocukların Durumu
Destek ihtiyacı sona eren kişi tazminat alamaz. Yargıtay 4 üncü Hukuk Dairesi, dul kalan eşin yeniden evlenmesi halinde destekten yoksun kalma süresinin ölüm tarihi ile yeniden evlenme tarihi arasındaki süreye göre hesaplanması gerektiğini belirtir (E.2021/12054 K.2023/3346). Eşin yeniden evlenmesi hesabı değiştirir.
Çocuklar için de destek süresi sınırlıdır. Çocuğun destekten çıkmasıyla payı diğer hak sahiplerine aktarılır. Anne babaya pay verilmemesi bu aktarımın bir sonucudur.
Hesap bu nedenle olaya özgüdür. Aile durumunu gösteren nüfus kayıtları ve aktüer rapor dosyada belirleyici olur.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Hangi Zararları Kapsar?
Ölüm halinde cenaze giderleri ayrıca istenebilir. Ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ve çalışma gücü kaybı da tazmin edilir, raporla belirlenmesi için iş göremezlik raporu yazısına bakabilirsiniz. Destekten yoksun kalma bunlardan ayrı bir kalemdir.
Manevi tazminat da ayrı bir taleptir. Ağır bedensel zarar ya da ölüm halinde zarar görenin veya ölenin yakınlarına uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verilebilir.[2] Miktarı hakim olayın özelliklerine göre takdir eder.
SGK Ölüm Geliri ve Tazminattan Mahsup
İş kazası sonucu ölen sigortalının hak sahiplerine SGK gelir bağlar. Gelir, ölenin aylık kazancının yüzde 70’i üzerinden hesaplanır ve hak sahipleri arasında paylaştırılır.[3] Dul eşe yüzde 50, hak kazanan çocukların her birine yüzde 25 oranında pay ayrılır.[4]
Kanun cenaze ödeneğini de sayar. Gelir bağlanmış kız çocuklarına ayrıca evlenme ödeneği verilebilir. Hak sahiplerine bağlanacak aylıkların toplamı ölen sigortalının aylık tutarını geçemez.
SGK ödemeleri tazminattan tamamen düşülmez, çünkü kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri zararın belirlenmesinde gözetilemez ve tazminattan indirilemez.[5] Yalnızca rücu edilebilir kısım indirilir. Bu nedenle bağlanan gelirin peşin sermaye değerini SGK’dan yazıyla öğrenmek gerekir.
Temmuz 2026 Değişikliği Neleri Getirdi?
Türk Borçlar Kanunu’nun 55 inci maddesine 7589 sayılı Kanunla iki yeni fıkra eklendi. Kanun 31 Temmuz 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlandı. Yeni fıkralar faiz başlangıcını ve ifa amacıyla yapılan ödemelerin mahsubunu düzenler.
Buna göre kazancın bilindiği döneme ilişkin tazminata olay tarihinden, bilinemeyen döneme ilişkin tazminata ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilir. İfa amacıyla tahkikat başlayıncaya kadar ödenen bedel de tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilir.
Değişiklik yalnızca yürürlüğe girdiği tarihten sonra meydana gelen haksız fiiller ve zarar doğuran olaylar için uygulanır. Bu tarihten önceki olaylarda eski hükümler geçerlidir. Kazanızın tarihine göre hangi rejimin uygulanacağını mutlaka kontrol etmelisiniz.
Dava Nasıl Açılır ve Süre Ne Kadardır?
Ölümlü iş kazasında dava işverene karşı açılır. İşverenin kusuru bilirkişi raporuyla belirlenir. Alt işveren ilişkisi varsa asıl işveren de dava edilebilir.
İş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında arabulucuya başvurmak dava şartı değildir.[6] Ölümlü kazadan doğan tazminat da iş kazasından kaynaklandığından genellikle doğrudan iş mahkemesine başvurulur.
Zamanaşımı on yıldır ve kaza tarihinden itibaren takip edilmesi gerekir. Ayrıntıları iş kazası zamanaşımı yazısında bulabilirsiniz.
İşverenin sorumluluğunun dayanağı için iş kazasında işverenin sorumluluğu yazısına bakabilirsiniz. Hesap unsurlarını iş kazası tazminatı hesaplama aracında görebilirsiniz.
Yargıtay Kararında Destekten Yoksun Kalma Tazminatı
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, iş kazasında oğlunu kaybeden anne ve babanın davasını inceledi. Kazada işveren yüzde 70, ölen işçi yüzde 30 kusurluydu ve ilk derece mahkemesi anne babanın destek kapsamında olmadıkları gerekçesiyle maddi tazminat taleplerini reddetmişti.
“Bu tazminatın amacı, ölüm olayı olmasaydı ölenin yardımda bulunduğu kimselere yardımda bulunmaya devam edeceğinin düşünülmesi ve ölüm olayının bu süreci kesmesi sonucu destekten yararlanan kimselerin uğradıkları zararın peşin ve toptan şekilde tazmin edilmesi, bu kimselerin ölüm olayından önceki durumlarına kavuşturulmasıdır.”
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E.2022/6380 K.2023/9109, 03.10.2023[7]
Daire, içtihadı birleştirme kararı gereği anne ve babaya destek olunacağının karine olarak kabul edilmesi gerektiğini belirtti. Davacıların hesap edilebilir bir desteği tam kanıtlayamamış olmaları davanın reddini gerektirmiyordu. Mahkemenin hakkaniyete uygun ve makul bir maddi tazminata hükmetmesi gerekirdi.
Karar oy birliğiyle bozuldu. İşçinin anne babasının destek tazminatı almak için SGK’dan gelir bağlanmasını beklemelerine gerek yoktur. Güncel kararlara Yargıtay karar arama sayfasından ulaşabilirsiniz.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Destekten yoksun kalma tazminatıyla ilgili en çok sorulan sorular aşağıda yanıtlandı.
Destekten yoksun kalma tazminatı mirasçılara geçer mi?
Hayır. Bu tazminat miras ilişkisinden doğmaz. Her hak sahibi kendi zararı için tazminat isteme hakkına sahiptir. Hak sahibinin ölenin mirasçısı olması şart değildir.
Anne baba destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir mi?
Evet. Yargıtay çocukların anne babaya destek olduğunu karine olarak kabul eder. Destek ilişkisini ispat için SGK’dan gelir bağlanması şartı aranmaz. İşveren bakım gücü ve ihtiyacının bulunmadığını ispatlayabilirse sonuç değişebilir.
Eş yeniden evlenirse tazminat kesilir mi?
Eşin tazminat hakkı ölüm tarihi ile yeniden evlendiği tarih arasındaki süre için hesaplanır. Evlenmeden sonraki dönem için destek ihtiyacı kalmadığı kabul edilir. Dava sürerken evlilik varsa hesap raporu buna göre yenilenir.
SGK ölüm geliri bağlandıysa destek tazminatı alınamaz mı?
Alınabilir. SGK geliri tazminattan tamamen düşülmez. Yalnızca rücu edilebilir kısım indirilir ve rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri indirilemez. Bağlanan gelirin peşin sermaye değeri dava sırasında SGK’dan sorulur.
Destekten yoksun kalma tazminatı davasında arabulucuya gidilir mi?
İş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında arabulucuya başvurmak dava şartı değildir. Ölümlü iş kazasında açılan dava da iş kazasından doğduğu için doğrudan iş mahkemesine açılabilir. Taraflar isterse ihtiyari arabuluculuğa başvurabilir.
Kaynaklar