Maaşın geç ödenmesi haklı fesih sebebidir. İşçinin ücreti kanuna ya da sözleşmeye uygun hesap edilmez veya ödenmezse işçi iş sözleşmesini derhal feshedebilir.[1] Haklı fesheden işçi kıdem tazminatına hak kazanır.
Bu yazı, ücretin geç ve eksik ödenmesinde haklı fesih koşullarını anlatıyor. Başvuru yolları için maaşı ödenmeyen işçi nereye başvurmalı yazısına bakabilirsiniz. Konunun genel çerçevesi haklı nedenle fesih rehberinde yer alıyor.
Maaşın Geç Ödenmesi Haklı Fesih Hakkı Verir mi?
Evet, kanun bunu açıkça düzenlemiştir. İşverenin ücreti hesaplamaması ya da ödememesi, işçiye bildirim süresini beklemeden fesih hakkı tanır. Maaşın geç ödenmesi haklı fesih nedeni sayılırken ücretin eksik ödenmesi de aynı sonucu doğurur.
Ücret en geç ayda bir ödenir. İş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesiyle ödeme süresi bir haftaya kadar kısaltılabilir.[2] Sözleşmede başka bir ödeme günü yoksa ücret, bir ay çalışıldıktan sonra ödenmelidir.
Ücretin ödenmediğinden söz edebilmek için ödeme döneminin gelmiş olması gerekir. Henüz vadesi gelmemiş bir ücret nedeniyle fesih yapılamaz. İşçinin o ücrete hak kazanmış olması da şarttır.
Hangi Ödemeler Ücret Sayılır?
Haklı fesih bakımından ücret geniş anlamda değerlendirilir. Çıplak aylık ücret yanında ikramiye, prim, fazla mesai, hafta tatili ve genel tatil ücreti de bu kapsamdadır. Yakacak ve giyecek yardımı gibi sözleşmeden doğan ayni yardımların verilmemesi de aynı sonucu doğurur.
Sigorta primlerinin hiç yatırılmaması, eksik yatırılması ya da gerçek ücretten düşük gösterilmesi de işçiye haklı fesih imkanı verir. Bu konunun ayrıntıları sigortanın asgari ücretten gösterilmesi yazısında anlatılıyor.
Ücretin bir kısmının ödenmemesi de fesih için yeterlidir. Eksik ödeme ile hiç ödememe arasında sonuç bakımından fark yoktur.
| Durum | Haklı fesih imkanı |
|---|---|
| Maaşın hiç ödenmemesi | Var |
| Maaşın her ay geç ödenmesi | Var |
| Maaşın bir kısmının ödenmemesi | Var |
| Fazla mesai ve tatil ücretinin ödenmemesi | Var |
| Ücretin vadesi gelmemiş olması | Yok |
İşverenin Mali Durumu Fesih Hakkını Etkiler mi?
Etkilemez. İşverenin ödeme güçlüğüne düşmesi, işçinin fesih hakkını ortadan kaldırmaz. İşçi ücretinin bir kısmını ücret garanti fonundan alabilecek olsa da hakkını kullanabilir.
Ücret, işçi için en önemli haktır. İşveren için ise en temel borçtur. Bu nedenle ödeme güçlüğü gibi bir mazeret işvereni sorumluluktan kurtarmaz.
Maaşın Geç Ödenmesi Haklı Fesih Sayılması İçin Süre
Haklı fesih yetkisi altı iş günlük süreye bağlıdır. Ücretin ödenmemesi ise devam eden bir sebeptir. Bu yüzden ödeme yapılmadığı sürece işçi her zaman feshedebilir.
Fesih hakkı ödeme yapılana kadar kullanılabilir. İşveren ücreti öderse sebep ortadan kalkar. Süre kuralının ayrıntıları için altı iş günü kuralı yazısına bakabilirsiniz.
Fesih anında en az bir ücret ödenmemişse işçi geçmiş gecikmeleri de gerekçesine ekleyebilir. Yargıtay bunu kabul etmiştir. Her ay düzensiz ödeme yapan işverene karşı bu önemli bir imkandır.
Fesihten Önce Ne Yapılmalı?
Maaşın geç ödenmesi haklı fesih sebebi olsa da hazırlıksız fesih risklidir. İşçi öncelikle ödeme kayıtlarını toplamalıdır. Banka dekontları, bordrolar ve yazışmalar delil niteliği taşır.
İşveren ücret hesabını gösteren imzalı bir pusula vermek zorundadır.[3] Pusulada ek ödemeler ve kesintiler ayrı ayrı gösterilir. Bu belgeyi imzalamadan önce ödenen tutarla karşılaştırmak gerekir.
- Hangi aylarda ve kaç gün gecikme olduğunu tarih tarih listeleyin
- Banka kayıtlarını ve ödeme tarihlerini saklayın
- İşverene noter ihtarnamesiyle ödeme çağrısı yapın
- Ödenmezse fesih bildirimini altı iş günü içinde gönderin
Fesih bildiriminde hangi aylara ait ücretin ödenmediği açıkça yazılmalıdır. Kanun maddesi de belirtilmelidir. Bildirimde gösterilen sebep sonradan değiştirilemez, bu yüzden tüm gecikmeleri baştan yazmak gerekir.
İhtarname zorunlu değildir. Ancak ispat için büyük kolaylık sağlar. Elden ödemelerin ispat sorunları işçiye elden ödeme yapılması yazısında ele alındı.
Ücret nedeniyle fesih için haklı nedenle fesih ihtarnamesi örneği hazır bir metin sunuyor.
İşverenin Sık İleri Sürdüğü Savunmalar
İşverenler çoğunlukla ödemeyi yaptıklarını söyler. Ücretin zamanında ve tam ödendiğini ispat etmek işverene düşer. Banka kaydı bu ispatın en güçlü aracıdır.
Bir diğer savunma, ücretin ayda bir ödenebileceğidir. Bu savunma ödeme gününe kadar doğrudur. Ödeme günü geçtikten sonra ise gecikme başlar.
İşverenin mali sıkıntısı da fesih hakkını engellemez. Eksik ödeme yapıldığını kabul eden işveren, fark için ayrıca sorumlu olur. Bordro ile ödenen tutar arasındaki fark bu açıdan önemlidir.
Çalışmaktan Kaçınma ile Fesih Arasındaki Fark
Ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir.[4] Bu yolda sözleşme sürer. İşçi çalışmaz, işveren ise sözleşmeyi bu nedenle feshedemez.
Gününde ödenmeyen ücret için mevduata uygulanan en yüksek faiz işler. Haklı fesih ise sözleşmeyi bitirir. İşçi işyerine dönmek istemiyorsa fesih, dönmek istiyorsa çalışmaktan kaçınma yolu tercih edilir.
İki yol da birbirinin alternatifidir. Hangisinin seçileceği işçinin durumuna göre belirlenir. Çalışmaktan kaçınma hakkının ayrıntılarını maaşı ödenmeyen işçi nereye başvurmalı yazısında bulabilirsiniz.
Haklı Fesihte İşçinin Hakları
İşçi haklı nedenle feshettiğinde kıdem tazminatı ödenir.[5] İhbar tazminatı ödenmez. İşçinin ödenmemiş ücreti, fazla mesai ve yıllık izin alacakları ayrıca istenebilir.
Kıdem tazminatının tutarını görmek için kıdem tazminatı hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Diğer alacakları bir arada görmek için tüm işçi alacakları hesaplama sayfası yardımcı olur.
İşveren ödemezse işçi alacak davası açar. Dava öncesi arabulucuya başvurmak zorunludur. Süreç için arabuluculuk başvurusu yazısına bakılabilir.
Yargıtay Kararında Ücretin Ödenmemesi
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, ücretin ödenmemesi nedeniyle yapılan feshi inceleyen bir kararında işverenin mali durumunun sonuca etkisini şöyle belirtmiştir.
“İşçinin ücretinin işverenin içine düştüğü ödeme güçlüğü nedeniyle ödenememiş olmasının sonuca bir etkisi yoktur.”
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2017/16525 K.2020/6601, 29.06.2020[6]
Davacı işçi ücretlerinin düzensiz ve gecikmeli ödenmesi üzerine noter ihtarnamesi çekip iş sözleşmesini feshetmişti. Mahkeme yalnızca son ay ücretine bakıp feshi haklı bulmamıştı.
Daire, mahkemenin son ay ücretine ilişkin değerlendirmesini yerinde buldu. Geçmiş ücretlerin zamanında ödendiğini ispat yükü ise işverendeydi. İşveren davaya katılmamış ve delil sunmamıştı.
Daire hükmü oybirliğiyle bozdu. Karar, geçmiş gecikmelerin de fesih gerekçesi olabileceğini ve ödemeyi ispatın işverene ait olduğunu gösterir. Yargıtay’ın güncel kararlarına Yargıtay karar arama sayfasından ulaşılabilir.
Maaşın Geç Ödenmesi Haklı Fesih Hakkında Sık Sorulan Sorular
Ücret gecikmeleriyle ilgili en çok merak edilenler aşağıda yanıtlandı.
Maaş kaç gün geç ödenirse haklı fesih yapılır?
Kanunda belirli bir gün sayısı yazmaz. Ödeme günü geçtikten sonra ücret ödenmemişse fesih hakkı doğar. Tek seferlik küçük bir gecikmeyle düzenli gecikmeler farklı değerlendirilir. Olayın özelliklerine bakılır.
Maaşım ödendikten sonra haklı fesih yapabilir miyim?
Ücret ödendikten sonra fesih sebebi ortadan kalkar. Fesih sırasında en az bir ücret ödenmemişse geçmiş gecikmeler de gerekçeye eklenebilir.
Haklı fesihte ihbar tazminatı alınır mı?
Hayır. Haklı nedenle fesheden işçi ihbar tazminatı almaz ve ödemez. Kıdem tazminatı ise işçiye ödenir.
Maaş eksik yatırılırsa da fesih yapılabilir mi?
Evet. Ücretin bir kısmının ödenmemesi de haklı fesih sebebidir. Prim ve fazla mesai gibi ek ödemeler de ücret sayılır.
Fesihten önce ihtarname çekmek şart mı?
Şart değildir. İhtarname ispatı kolaylaştırır. İşverene ödeme için süre vermek ve fesih niyetini yazılı bildirmek faydalıdır.
Kaynaklar