Raporlu işçi işten çıkarılır mı sorusunun cevabı raporun süresine ve sıklığına bağlıdır. Rapor almak tek başına çıkarma sebebi değildir. Kanun, rapor süresi bildirim süresini altı hafta aşınca işverene bildirimsiz fesih hakkı verir.[1]
Bu yazıda altı hafta kuralının nasıl işlediğini, bekleme süresi içinde yapılan feshin sonuçlarını ve sık sık rapor alan işçinin durumunu anlatıyoruz. İşçinin kendi sağlığı nedeniyle sözleşmeyi feshetmesi için işçinin sağlık sebebiyle feshi yazısına bakabilirsiniz.
Raporlu İşçi İşten Çıkarılır mı? Kısa Cevap
Raporlu işçi işten çıkarılır mı sorusunda belirleyici olan raporun süresi, sıklığı ve işçinin kıdemidir. Üç ayrı ihtimal vardır ve her birinin sonucu farklıdır.
Rapor süresi henüz bekleme süresini aşmamışsa işveren işçiyi çıkaramaz. Süre aşılmışsa işverenin bildirimsiz fesih hakkı doğar. İşçi sık sık rapor alıyorsa işveren geçerli nedene dayanarak bildirimli fesih yapabilir.
- Bekleme süresi içinde yapılan fesih, iş güvencesi kapsamındaki işçi için geçerli neden sayılmaz.
- Bekleme süresi aşılınca işverenin haklı fesih hakkı doğar.
- Sık sık rapor alma, işyerinde olumsuzluk yaratırsa geçerli fesih sebebi olabilir.
Altı Hafta Kuralı Nasıl İşler?
Kanun hastalık, kaza, doğum ve gebelik gibi hallerde işverene hemen fesih hakkı tanımaz. Bu hak, söz konusu halin işçinin çalışma süresine göre bulunan bildirim süresini altı hafta aşmasından sonra doğar. Bildirim süreleri ise çalışma süresine göre iki, dört, altı ve sekiz haftadır.[2]
| Çalışma süresi | Bildirim süresi | Bildirimsiz fesih hakkı doğan rapor süresi |
|---|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta | 8 haftayı aşınca |
| 6 ay ile 1,5 yıl arası | 4 hafta | 10 haftayı aşınca |
| 1,5 yıl ile 3 yıl arası | 6 hafta | 12 haftayı aşınca |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta | 14 haftayı aşınca |
Rapor süresi bu sınıra gelmeden işveren bildirimsiz fesih yapamaz. Bu süre boyunca iş sözleşmesi askıdadır ve işçiye ücret işlemez. Ücret yerine SGK ödenek verir, ayrıntısı geçici iş göremezlik ödeneği yazısındadır.
Ardışık raporların nasıl toplanacağı olayın ayrıntısına bağlıdır. Rapor belgelerini ve sürelerini kendi hesabınızla da takip edin. Raporun bir örneği, SGK ödenek bilgileri ve işverene bildirim tarihi bu hesapta delil olur.
Doğum ve Gebelikte Raporlu İşçi
Doğum ve gebelikte raporlu işçi işten çıkarılır mı sorusunun cevabı daha korumacıdır. Altı haftalık süre doğum izninin bitiminde başlar.
Bu nedenle hamile işçi, doğum öncesi ve sonrası izin süresi içinde fesih tehdidi altında olmamalıdır. İş güvencesi kapsamındaki işçi için hamilelik ve doğum, geçerli fesih sebebi sayılmaz.[3]
Kadın işçilerin çalıştırılmasının yasak olduğu sürelerde işe gelmemek de geçerli fesih sebebi olamaz. Bu sürelerin içeriği 74 üncü maddede düzenlenmiştir. Doğum izni hesabı için doğum izni hesaplama aracına bakabilirsiniz.
Bekleme Süresi Aşılınca Fesih ve Tazminat
Bekleme süresi dolduktan sonra işveren sözleşmeyi bildirim süresini beklemeden feshedebilir. Bu fesih haklıdır, bu yüzden ihbar tazminatı doğmaz. İhbar tazminatının ne zaman doğduğunu ihbar tazminatı yazısında okuyabilirsiniz.
Kıdem tazminatı ise ayrı değerlendirilir. Kanun, işveren feshinde ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hallere dayanılmadıkça kıdem tazminatı ödenmesini öngörür.[4]
Sağlık sebebiyle fesih bu hallerden değildir. Bu nedenle bir yıllık çalışma şartını sağlayan işçi kıdem tazminatı alabilir. Genel bilgi için kıdem tazminatı yazısına bakın.
İşveren fesih bildirimini yazılı yapmak ve sebebi açık ve kesin yazmak zorundadır.[5] Fesih yazısında rapor süresine dayanılıp dayanılmadığı bu nedenle önemlidir. Bildirimin nasıl yapılacağı için fesih bildirimi yazısına bakın.
Bekleme Süresi İçinde Yapılan Fesih
İş güvencesi kapsamındaki işçi için hastalık veya kaza nedeniyle bekleme süresinde işe geçici devamsızlık, geçerli sebep sayılmaz.[6] İş güvencesi için işyerinde en az otuz işçi çalışmalı ve işçinin en az altı aylık kıdemi bulunmalıdır. Sözleşme belirsiz süreli olmalıdır.
Böyle bir fesihle karşılaşan işçi bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmak zorundadır.[7] Anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılır. İşe iade sürecini işe iade davası yazısından izleyebilirsiniz.
İş güvencesi kapsamı dışındaki işçi için fesih hakkı daha geniştir. İşveren bildirim süresine uyarak sebep göstermeden de çıkarma yapabilir. Fesih hakkı kötüye kullanılmışsa işçiye bildirim süresinin üç katı tutarında tazminat ödenir.
Sık Sık Rapor Alan İşçi İşten Çıkarılabilir mi?
Rapor süresi bekleme süresini aşmasa bile sık sık rapor almak geçerli fesih sebebi olabilir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bir uçuş personeli davasında bu sonuca varmıştır.
Davacı iş güvencesinden yararlanıyordu. Her yıl, 2011 yılında da çok kez rapor almıştı.
“Sık sık rapor almada bekleme süresinin aranmasına gerek yoktur.”
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2012/22944 K.2013/121, 14.01.2013[8]
Yerel mahkeme işe iade talebini kabul etmişti. Daire bu kararı bozmuş ve davanın reddine hükmetmiştir.
Gerekçesinde, sık rapor alınmasının uçuş programlarını ve iş gücü planlamasını aksattığını ve iş ilişkisini işveren açısından çekilmez hale getirdiğini belirtmiştir. Karar oybirliğiyle verilmiştir.
Kararın sınırlarını doğru okumak gerekir. Daire, işçinin yeterliliğinden kaynaklanan sebeplerin işyerinde olumsuzluğa yol açmasını aramıştır.
Kanun sabit bir rapor sayısı yazmadığı için her olayda raporların sıklığı ve işyerine etkisi ayrı ayrı incelenir. Yeterlilikten kaynaklanan fesihler için performans düşüklüğü nedeniyle fesih yazısına da bakabilirsiniz.
Kendi Kastından Hastalık ve Tedavi Edilemeyen Hastalık
Kanun iki özel hal daha sayar. İlki işçinin kendi kastından, derli toplu olmayan yaşayışından ya da içkiye düşkünlüğünden doğan hastalıktır. Bu hastalık nedeniyle devamsızlık ardı ardına üç iş gününü ya da bir ayda beş iş gününü aşarsa işveren hemen fesih yapabilir.[9]
İkinci hal, hastalığın tedavi edilemeyecek nitelikte olması ve işyerinde çalışmada sakınca bulunmasıdır. Bunun Sağlık Kurulu tarafından saptanması gerekir. Genel haklı fesih halleri için işverenin haklı nedenle feshi yazısı, devamsızlık için devamsızlık işten çıkarma yazısı yol gösterir.
Raporlu İşçi İşten Çıkarılırsa Ne Yapmalı?
Kısacası raporlu işçi işten çıkarılır mı sorusuna her zaman evet ya da hayır denemez. Önce fesih yazısını sebep bakımından inceleyin.
Raporlu işçi işten çıkarılır mı sorusuna cevap ararken rapor süresi belirleyicidir. Rapor süresi bekleme süresinin altında kalıyorsa fesih tek başına geçersizlik nedeni olabilir. Raporlarınızın süresini ve hizmet sürenizi bir tabloya yazın.
- Tüm raporları ve SGK ödenek kayıtlarını saklayın.
- Fesih bildiriminin tebliğ tarihini not edin.
- İş güvenceniz varsa bir ay içinde arabulucuya başvurun.
- Alacaklarınız için yazılı ödeme çağrısı yapın.
Arabuluculuk sürecini arabuluculuk başvurusu nasıl yapılır yazısında anlattık. Tazminatlarınız ödenmezse tazminatını alamayan işçi ne yapabilir yazısına bakabilirsiniz. Haklı fesih halleri için genel çerçeve haklı nedenle fesih rehberindedir.
Kanun metnine mevzuat.gov.tr adresinden ulaşabilirsiniz.
Raporlu İşçi İşten Çıkarılır mı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Raporlu işçilerle ilgili en çok sorulanlar aşağıda yanıtlandı.
Rapor süresince işten çıkarılabilir miyim?
Rapor süresi bildirim süresine altı hafta eklenerek bulunan süreyi aşmamışsa işveren bildirimsiz fesih yapamaz. Bu süre dolmuşsa haklı fesih hakkı doğar. Sık sık rapor alınıyorsa geçerli nedenle bildirimli fesih de mümkündür.
Altı hafta kuralında hangi süreler toplanır?
Önce çalışma süresine göre bildirim süresi bulunur. Sonra bu süreye altı hafta eklenir. Rapor süresi bu toplamı aşarsa işverenin bildirimsiz fesih hakkı doğar.
Raporlu iken işten çıkarılırsam kıdem tazminatı alır mıyım?
Sağlık sebebiyle yapılan işveren feshinde ihbar tazminatı doğmaz ancak bir yıllık çalışma şartı sağlanmışsa kıdem tazminatı ödenir. Kıdem tazminatı, ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hallere dayanan fesihte ödenmez.
Hamile işçi raporluyken işten çıkarılabilir mi?
Hamilelik ve doğum geçerli fesih sebebi sayılmaz. Doğum ve gebelik hallerinde altı haftalık süre doğum izninin bitiminde başlar. Doğum izninde işe gelmemek de fesih sebebi olamaz.
İş güvencem yoksa raporlu iken işten çıkarılabilir miyim?
İş güvencesi kapsamı dışındaki işçi bildirim süresine uyularak çıkarılabilir. Fesih hakkı kötüye kullanılmışsa bildirim süresinin üç katı tutarında tazminat istenebilir.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.25/I ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.17 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.18/3 ↩
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.19/1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.18/3-f ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.20 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2012/22944 K.2013/121, 14.01.2013 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.25/I-a ↩