Fesih bildirimi, iş sözleşmesini sona erdirmek isteyen tarafın bu iradesini karşı tarafa ilettiği yazılı veya sözlü beyandır. İşveren de işçi de bu bildirimi yapabilir. Bildirim karşı tarafa ulaştığı anda sonuç doğurur ve karşı tarafın kabulü gerekmez.
Bu yazıda bildirimin hangi şekilde yapılacağı, neler içermesi gerektiği ve imzalanıp imzalanmayacağı anlatılıyor. Süre konusu için ihbar süresi, tazminat için ihbar tazminatı yazılarına bakabilirsiniz.
Fesih Bildirimi Nedir?
Hukuk dilinde fesih, tek taraflı bir irade beyanıyla sözleşmeyi sona erdirme hakkıdır. Bu hak, karşı tarafa yöneltilmesi gereken bozucu yenilik doğuran bir haktır. Bildirim ulaşınca sözleşme ya derhal ya da bildirim süresi dolunca sona erer.
İki tür fesih vardır. Haklı nedenle fesihte sözleşme derhal biter.
Bildirimli fesihte sözleşme, kanundaki ihbar süresi geçtikten sonra biter. Süre iki ile sekiz hafta arasında değişir.[1]
Bildirimin kötü niyetle yapıldığı ileri sürülüyorsa kötü niyet tazminatı yazısındaki şartlara bakmak gerekir.
İş Sözleşmesi Nasıl Feshedilir?
İş sözleşmesi nasıl feshedilir sorusunun yanıtı sözleşmenin türüne göre değişir. Önce sözleşmenin belirli mi belirsiz süreli mi olduğuna bakmak gerekir. Aşağıdaki tabloda yollar yan yana görülür.
| Sözleşme türü | Fesih yolu | Bildirim süresi |
|---|---|---|
| Belirsiz süreli | Bildirimli fesih | Kıdeme göre iki ile sekiz hafta |
| Belirli süreli | Sürenin bitmesi | Gerekmez, sözleşme kendiliğinden sona erer |
| Deneme süreli | Deneme süresi içinde fesih | Gerekmez, tazminat da doğmaz |
| Her türde | Haklı nedenle fesih | Gerekmez, sözleşme derhal sona erer |
Belirsiz süreli sözleşmede fesih iradesi önce karşı tarafa bildirilir. Sözleşme, işçinin kıdemine göre iki ile sekiz hafta sonra sona erer.
Süreyi beklemeden ayrılan taraf, süreye ait ücret tutarında tazminat öder. Ayrıntı için ihbar tazminatı yazısına bakılabilir.
Belirli süreli sözleşme, süresi dolunca fesih bildirimi gerekmeden kendiliğinden sona erer.[2]
Esaslı neden olmadan art arda yapılan belirli süreli sözleşmeler baştan belirsiz süreli sayılır. Bu ayrım belirli süreli iş sözleşmesi yazısında anlatılıyor.
Deneme süresi en çok iki aydır. Toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar uzatılabilir.[3]
Bu süre içinde taraflar sözleşmeyi bildirim süresine gerek olmadan ve tazminatsız feshedebilir. Konunun ayrıntısı için deneme süreli iş sözleşmesi yazısına bakabilirsiniz.
Haklı nedenle fesih belirli ya da belirsiz süreli her sözleşmede mümkündür. Fesheden taraf sebebini yazılı bildirmek zorundadır.[4]
İşçi için haklı nedenler işçinin haklı fesih sebepleri rehberinde, işveren için olanlar işverenin haklı nedenle feshi yazısında toplandı.
Taraflar anlaşarak da sözleşmeyi sona erdirebilir. Bu yola ikale sözleşmesi denir ve tek taraflı fesih sayılmaz. Sözleşme türlerinin genel çerçevesi iş sözleşmesi nedir yazısındadır.
Fesih Bildirimi Yazılı Olmak Zorunda mı?
İşveren için evet. İş Kanunu’nun 19. maddesi, fesih bildiriminin yazılı yapılmasını ve sebebin açık ve kesin biçimde belirtilmesini şart koşar.[5]
Bu kural, otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi bulunan işçileri kapsayan iş güvencesinin parçasıdır. Kapsama girmeyen işçiler için de yazılı bildirim ispat açısından büyük kolaylık sağlar.
Sebebin yazılmadığı ya da “işletme gerekleri” gibi genel bir ifadeyle geçildiği fesihler bu nedenle tartışmalı hale gelir. İşçi işe iade davasında bu eksikliği ileri sürebilir. Dava şartları için işe iade davası yazısına bakılabilir.
İşçi için kanunda özel bir şekil şartı yoktur. Yargıtay da istifanın kanunda özel olarak düzenlenmediğini belirtmiştir. Buna rağmen yazılı yapmak her zaman doğrudur, çünkü bildirimin ne zaman ve hangi içerikle yapıldığı ancak belgeyle ispatlanır.
Fesih Bildiriminde Neler Yazılmalı?
İyi hazırlanmış bir bildirim, sonradan çıkabilecek tartışmaları baştan kapatır. Bildirimde şu bilgiler bulunmalıdır.
- Tarafların adı soyadı, işyeri ve işçinin görevi
- Bildirimin düzenlendiği tarih
- Sözleşmenin hangi tarihte sona ereceği ya da hangi ihbar süresinin tanındığı
- İşveren feshiyse fesih sebebinin açık ve kesin anlatımı
- Tarafların imzası veya tebliğ şerhi
İşçi tarafından yapılan bildirimde sebep yazmak zorunlu değildir. Ancak haklı nedene dayanıyorsa nedenin açıkça yazılması şarttır.
Örneğin ücret ödenmediği için ayrılan işçi bunu bildirimde belirtmelidir. Aksi halde mahkemede haklı nedeni ispat etmesi zorlaşır.
Fesih Bildirimi Nasıl Tebliğ Edilir?
Bildirimin karşı tarafa ulaştığının ispatı için en güvenli yol noterdir. Noter aracılığıyla gönderilen ihtarname hem içeriği hem de tebliğ tarihini kesinleştirir. İadeli taahhütlü posta da kullanılabilir, ancak içeriğin ispatı daha zordur.
Elden teslimde karşı tarafa bildirimin bir nüshası imza karşılığı verilir. Karşı taraf imzadan kaçınırsa durum, iki tanığın imzasını taşıyan bir tutanakla kayda geçirilir. E-posta ya da mesaj yoluyla yapılan bildirimin geçerli sayılıp sayılmayacağı, ulaştığının ve içeriğinin ispatlanmasına bağlıdır.
Bildirimin ihbar süresini kapsayıp kapsamadığı, ihbar tazminatının doğup doğmayacağını belirler. Tutarı görmek için ihbar tazminatı hesaplama aracına bakılabilir.
Fesih bildirimi yapıldıktan sonra tek başına geri alınamaz. Karşı tarafın rızası olmadan bildirimden dönmek mümkün değildir. İşçi bildirimi aldığında bir ay içinde işe iade yoluna başvurma hakkını kaçırmamalıdır.
Fesih Bildirimini İmzalamazsanız Ne Olur?
İşverenin önünüze koyduğu fesih bildirimini imzalamak, feshi kabul ettiğiniz anlamına gelmez. İmza yalnızca bildirimi aldığınızı gösterir. İmzalamamanız feshi geçersiz kılmaz ve süreyi durdurmaz.
Yine de iki yol vardır. Birincisi, bildirimin altına “tebliğ aldım, itirazım saklıdır” gibi bir kayıt düşerek imzalamaktır. İkincisi, imzadan kaçınmaktır.
İşveren bu durumda tutanak tutar ve bildirimi noter ya da posta yoluyla gönderebilir. Her iki durumda da bildirimin bir örneğini almak ve saklamak gerekir.
Fesih Bildirimi ile İbraname Aynı Şey Değildir
İki belge sık karıştırılır. Fesih bildirimi sözleşmeyi bitirir. İbraname ise işçinin alacaklarından vazgeçtiğini gösterir.
Bu yüzden fesih bildirimini imzalamak hakkınızı etkilemez. İbranameyi imzalamak ise etkileyebilir.
Geçerli bir ibranamede alacak kalemleri ve tutarları tek tek yazılı olmalıdır. Ödeme de banka yoluyla yapılmış olmalıdır.[6]
İşverenler bazen iki belgeyi aynı anda imzalatır. İmzaladığınız belgenin başlığına ve içeriğine mutlaka bakın.
Başlığı “fesih bildirimi” olan bir belgenin altında ibra cümlesi gizlenmiş olabilir. Böyle bir belgeyi itirazi kayıt koymadan imzalamayın.
Fesih Bildirimi Örneği
Aşağıdaki metin, ihbar süresini tanıyarak sözleşmeyi bildirimli feshetmek isteyen bir işçinin kullanabileceği sade bir örnektir. Kendi bilgilerinizle doldurmanız gerekir.
…/…/20..
İŞ SÖZLEŞMESİ FESİH BİLDİRİMİ
………………… A.Ş. İŞVEREN VEKİLLİĞİ’NE
…/…/…… tarihinden beri işyerinizde ………………… olarak çalışmaktayım. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesi uyarınca belirsiz süreli iş sözleşmemi bildirim süresine uyarak feshettiğimi bildiririm. Bu bildirimin tarafınıza tebliğinden itibaren … haftalık bildirim süresi sonunda iş sözleşmem sona erecektir.
Bildirim süresi içinde işimi yürütmeye devam edeceğimi, kanundan doğan iş arama izni hakkımı saklı tuttuğumu ve kıdem tazminatı dahil tüm alacaklarımın ödenmesini talep ettiğimi beyan ederim.
Adı Soyadı
T.C. Kimlik No:
(İmza)
Not: İşçinin kendi isteğiyle ayrılması kıdem tazminatı hakkını kaybettirebilir. Haklı nedene dayanan bir ayrılış varsa nedeni bildirimde açıkça yazmak gerekir.
Yargıtay Kararında Fesih Bildirimi
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, imzalı ve tebliğ edilmiş bir fesih bildiriminin işverene yüklediği ispat kolaylığını şu sözlerle ortaya koymuştur.
“Bu durumda, ihbar tazminatı talebinin reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile kabulü hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.”
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E.2017/15153 K.2018/21707, 10.10.2018[7]
Olayda işveren ve işçinin imzasını taşıyan 14.01.2014 tebliğ tarihli bir fesih bildirimi bulunuyordu. Belgede ekonomik durum nedeniyle sözleşmenin 28.01.2014 tarihinde sona ereceği, iki haftalık ihbar süresinin tanındığı ve bu sürede iş arama izni bulunduğu yazılıydı. Daire, bu belge ile ihbar önelinin tanındığını kabul etmiş ve ihbar tazminatına hükmedilmesini hatalı bulmuştur.
Karar, bildirimin yazılı ve tebliğli olmasının iki yönde de önem taşıdığını gösterir. İşveren süre tanıdığını belgeyle ispatlayabilir. İşçi de belgede yazan tarihe ve süreye itiraz edecekse bunu bildirimi aldığı anda kaydettirmelidir.
Fesih Bildirimi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Fesih bildirimiyle ilgili en çok gelen sorular aşağıda yanıtlandı.
Fesih bildirimi geri alınabilir mi?
Bildirim karşı tarafa ulaştıktan sonra tek taraflı geri alınamaz. Karşı tarafın kabul etmesi halinde taraflar sözleşmeyi aynı koşullarla sürdürmeyi kendi aralarında anlaşabilir.
Fesih bildirimi noterden yapılmak zorunda mı?
Hayır. Kanun noter şartı aramaz. Noter, bildirimin içeriğini ve tebliğ tarihini kesinleştirdiği için tercih edilir.
Fesih bildirimi yapılmadan işten çıkarma mümkün mü?
Haklı neden varsa derhal fesih yapılabilir. Haklı neden yoksa bildirim ya da süreye ait ücretin peşin ödenmesi gerekir. Bunlar yapılmazsa işçi ihbar tazminatı alır.
Bildirim e-posta ile yapılırsa geçerli olur mu?
Geçerliliği, bildirimin karşı tarafa ulaştığının ispatlanmasına bağlıdır. Okundu bilgisi ve yazışma geçmişi bu konuda delil olur. Yine de önemli bildirimlerin noter yoluyla yapılması daha güvenlidir.
Fesih bildirimini aldıktan sonra ne yapmalıyım?
Bildirimin tarihini ve içeriğini kayda geçirin. Bir örneğini saklayın. Feshin sebebine ya da süresine itiraz edecekseniz bir ay içinde arabulucuya başvurmayı unutmayın.
Kaynaklar