İş Arama İzni Nedir? Günde Kaç Saat, Nasıl Kullanılır?

İş arama izni, işveren işçiyi bildirimli olarak işten çıkardığında, işçinin yeni bir iş bulabilmesi için ihbar süresi içinde kullandığı ücretli izindir. Süresi günde en az iki saattir. İşveren bu izni iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan vermek zorundadır.^[1]

Bu yazıda iznin kapsamı, birleştirilerek kullanılması, verilmediğinde yapılacaklar ve Yargıtay’ın bu konudaki yaklaşımı anlatılıyor. Sürenin kendisi için ihbar süresi yazısına bakabilirsiniz.

İş Arama İzni Nedir?

İşçi, ihbar süresi boyunca işe devam eder. İş Kanunu’nun 27. maddesi bu süreye özel bir izin hakkı tanır.

Bu sürede kendisine tanınan izin, yeni iş mülakatlarına gitmesini sağlar.

Kanun bu hakkı bildirim süreleriyle sınırlandırmıştır. Yani süre dışında bu hak doğmaz.

Yargıtay, iznin amacını açık biçimde ortaya koymuştur. İş arama izni dinlenme hakkı değildir. Amaç, işten ayrılacak işçiye yeni bir iş bulma imkanı tanımaktır.

İş Arama İzni Kimlere Verilir?

İzin, bildirim süresi tanınan her işçiye verilir. Yani belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan ve işveren tarafından bildirimli olarak çıkarılan işçi bu haktan yararlanır. Kanunun işçinin kıdemine ya da işyerinin büyüklüğüne göre bir ayrım yapmadığı kabul edilir.

Deneme süresi içinde yapılan fesihte bildirim süresi bulunmadığı için bu hak da doğmaz. Haklı nedenle derhal fesihte ve belirli süreli sözleşmenin süresi dolduğunda da izin söz konusu olmaz. İşveren süreye ait ücreti peşin ödeyerek işçiyi hemen gönderirse yine bu hak kullanılmaz, çünkü işçi artık çalışmamaktadır.

İş Arama İzni Günde Kaç Saattir?

Kanundaki alt sınır günde iki saattir. İşveren bunu daha kısa süreyle sınırlayamaz. İş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesi daha uzun bir süre öngörebilir.

İzin iş saatleri içinde kullanılır. Yani işçi mesai bitiminden sonra ya da hafta tatilinde iş aramak zorunda bırakılamaz.

İzin süresince ücreti kesilmez. Maaş, yan haklar ve prim hakları aynen devam eder.

İş Arama İzni Birleştirilerek Toplu Kullanılabilir mi?

Evet. İşçi isterse günlük iki saatlik izinleri birleştirip toplu olarak kullanabilir.

Ancak bunun iki şartı vardır. İzin, işten ayrılacağı günden önceki günlere rastlatılmalıdır ve işçi bu isteğini işverene bildirmelidir.

Tablo, günlük sekiz saatlik ve haftada beş günlük çalışma düzeninde toplam iznin kaç iş gününe denk geldiğini gösterir.

İhbar süresi	İş günü	Toplam izin	Tam gün karşılığı
2 hafta	10	20 saat	2,5 gün
4 hafta	20	40 saat	5 gün
6 hafta	30	60 saat	7,5 gün
8 hafta	40	80 saat	10 gün

Haftada altı gün çalışılan işyerlerinde iş günü sayısı artacağı için izin de uzar. Kendi ihbar sürenizi öğrenmek için ihbar tazminatı hesaplama aracına bakabilirsiniz.

İşveren İş Arama İznini Vermezse Ne Olur?

İşveren izni hiç vermezse ya da eksik verirse o sürenin ücreti işçiye ayrıca ödenir. Yani işçi hem çalışmış hem de iznin karşılığını almış olur. Bu alacak, iş sözleşmesi sona erdikten sonra istenebilir.

İşveren işçiyi izin sırasında çalıştırırsa durum daha da ağırlaşır. İşçi, izin kullanarak çalışmadan alacağı ücrete ek olarak çalıştırılan sürenin ücretini yüzde yüz zamlı alır.

Bu hakkı kanıtlamak için işçinin izin talebini yazılı yapması önemlidir. İşverenin izni reddettiğine ya da bu konuda hiçbir şey söylemediğine dair yazışmalar delil olur. Tutanak ve tanık da kullanılabilir.

İş Arama İznini Kullanmak İstemeyen İşçi

İzin işçinin hakkıdır ve işçi bunu kullanmak zorunda değildir. Kullanmayı tercih etmeyen işçi çalışmaya devam edebilir. Ancak bu tercih, sonradan izin ücreti talep etme hakkını etkileyebilir.

İşveren izni kullandırmak istediğini bildirmişse ve işçi çalışmaya devam etmişse, işçinin daha sonra izin ücretini istemesi iyi niyetli kabul edilmeyebilir. Bu nedenle izni kullanmak istemiyorsanız bunu yazılı kayda geçirmek ve yazılı bir cevap beklemek gerekir.

İş Arama İznini Kanıtlamak İçin Ne Yapmalı?

İzin davalarında en büyük sorun ispattır. İşçi izin istediğini kanıtlayamazsa işverenin “talep etmedi” savunması etkili olur. Bu yüzden her adım yazıyla kayda geçirilmelidir.

• İzin talebi yazılı yapılmalı ve imza karşılığı teslim edilmelidir
• İşverenin reddi ya da sessizliği yazışmayla belgelenmelidir
• Mülakat davetleri, e-postalar ve yazışmalar saklanmalıdır
• Giriş çıkış kayıtları ve puantaj örnekleri alınmalıdır

Delillerin tarihli olması önemlidir. Tarihi görünmeyen yazışmalar mahkemede zayıf kalır.

Hak, iş sözleşmesi sona erdikten sonra da istenebilir. Zamanaşımı süresi beş yıldır.^[2]

Ancak delil kaybolmadan hareket etmek gerekir. Konu ayrıntıları için ihbar tazminatı ve fesih bildirimi yazılarına da bakabilirsiniz.

İş Arama İzni Dilekçesi Nasıl Yazılır?

Dilekçenin uzun olması gerekmez. İznin hangi tarihleri kapsayacağı, günlük mü yoksa toplu mu kullanılacağı belirtilmelidir. Aşağıdaki sade örnek bu amaçla kullanılabilir.

Yargıtay Kararında İş Arama İzni

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, iş arama izninin amacını ve işçinin bu haktaki tercihini şu sözlerle değerlendirmiştir.

“İş arama izni dinlenme hakkı değildir.” (…) “Söz konusu izin kullanma hakkı davacının kendisinin, üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği bir haktır.”
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E.2017/21610 K.2017/9420, 25.04.2017^[3]

Olayda işçi, ihbar süresince iş arama iznini kullanmayacağını bildirmiş ve tam gün çalışmıştır. İşveren, iznin kullanılması gerektiğini ihtarla belirtmiştir. İlk derece mahkemesi işçinin izin ücretine hükmetmiş, Yargıtay ise bu hükmü bozmuştur.

Karar oy çokluğuyla verilmiştir. Karşı oyda, işçi izin süresince çalışmışsa ücretinin kanun gereği zamlı ödenmesi gerektiği savunulmuştur.

Bu nedenle konuda tek bir görüş yoktur. İşçi için en güvenli yol, tercihini yazılı bildirmek ve işverenin cevabını saklamaktır.

İş Arama İzni Hakkında Sık Sorulan Sorular

İş arama iznine dair en çok gelen sorular aşağıda yanıtlandı.

Kaynaklar

1. 4857 sayılı İş Kanunu m.27 ↩
2. 4857 sayılı İş Kanunu Ek m.3 ↩
3. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E.2017/21610 K.2017/9420, 25.04.2017 ↩