Resmi tatilde çalışma ücreti, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışan işçiye ödenen ek ücrettir.
İşçi bu günlerde çalışmazsa o günün ücretini tam olarak alır. Çalışırsa ayrıca çalıştığı her gün için bir günlük ücret ödenir.[1]
Yazıda hangi günlerin tatil sayıldığı, işçinin çalışmayı reddedip reddedemeyeceği ve ücretin nasıl ödendiği anlatılıyor. Rakamsal sonuç için UBGT ücreti hesaplama aracı kullanılır, bu yazı ise hakkın dayanaklarını gösterir.
Resmi Tatil ve Genel Tatil Günleri Hangileridir?
Halk arasında resmi tatil denen günler, kanunda ulusal bayram ve genel tatil günleri olarak geçer. Günlerin listesi Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun’da yer alır.[2]
- 1 Ocak yılbaşı
- 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı
- 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü
- 19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı
- 15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik Günü
- 30 Ağustos Zafer Bayramı
- Ramazan Bayramı, arefe günü saat 13.00’ten itibaren 3,5 gün
- Kurban Bayramı, arefe günü saat 13.00’ten itibaren 4,5 gün
- 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı, 28 Ekim saat 13.00’ten itibaren 1,5 gün
Arefe günlerinde tatil saat 13.00’te başlar. Bu nedenle arefe günü öğlene kadar çalışmak genel tatil çalışması sayılmaz.
Resmi Tatilde Çalışmak Zorunda mıyım?
Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışılıp çalışılmayacağı toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmesiyle belirlenir. Bu belgelerde hüküm yoksa çalışmak için işçinin onayı gerekir.[3]
Yani sözleşmenizde bayram günlerinde çalışacağınız yazmıyorsa işveren sizi bu günlerde çalışmaya zorlayamaz. Sözleşmede ya da toplu sözleşmede bu yönde bir kayıt varsa çalışmanız gerekir. Bu durumda da ücret hakkınız korunur.
Yargıtay, bayram ve genel tatillerde çalışmamanın işçinin hakkı olduğunu belirtir. Aynı kararlarda çalışma, iş sözleşmesiyle kararlaştırılabilir ya da işçiden ayrıca muvafakat alınabilir.[4]
Resmi Tatilde Çalışma Ücreti Nasıl Ödenir?
Kural basittir. Tatil günü çalışmayan işçiye o günün ücreti bir iş karşılığı olmaksızın tam ödenir. Tatil yapmadan çalışan işçiye bunun üzerine çalıştığı her gün için bir günlük ücret daha ödenir.
Aylık maaşla çalışan işçide çalışılmayan günün ücreti zaten maaşın içindedir. Bu işçi tatilde çalışırsa maaşına ek olarak bir günlük ücret alır.
Günlük ya da haftalık ücretli işçide de sonuç aynıdır. Çalışılmayan tatil günü ücretini alan işçi, çalışırsa bunun üzerine bir günlük ücret daha alır.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, ek ödemenin tutarını şu sözlerle belirlemiştir.
“Mahkemece ulusal bayram ve genel tatil alacağı hesabına esas alınan ücretin, davacının günlük ücretinin %100 fazlası olarak kabul edilmesi isabetsiz olup davacıya tatil yapmayarak çalıştığı her gün için genel tatil ücreti olarak bir günlük ücretinin ödenmesi gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.”
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E.2014/27298 K.2015/6311, 23.02.2015[5]
Bu karar, ek ödemenin tek günlük ücret olduğunu gösterir. Çalışılan bayram günü için yüzde yüz zamlı bir hesap yapılmaz. Fazla mesai gibi yüzde elli zam da bu ek tutara uygulanmaz.
Resmi Tatil Ücreti Maaşa Dahil Yazılabilir mi?
Bazı sözleşmelerde bayram ve genel tatil ücretlerinin maaşa dahil olduğu yazılır. Yargıtay, tatilde yapılan çalışmanın ücretine ilişkin bu tür kayıtları geçersiz sayar.[6]
Kayıt yalnızca çalışılmayan tatil günü ücretini kapsıyorsa, işçi tatilde çalıştığını ispatlayınca ek ücrete hak kazanır. Aynı kararda işçinin bayram çalışması tanıkla ispatlanmış ve alacağı hüküm altına alınmıştır.
Bu yaklaşım işçi lehine nispi emredici kurala dayanır. Kanun işçi aleyhine sözleşmeyle değiştirilemez. Maaşa dahil kaydı, çalışılan tatilin karşılığını ortadan kaldırmaz.
Resmi Tatilde Çalışma Ücreti İzinle Karşılanabilir mi?
Hayır, işçinin açık onayı yoksa karşılanamaz. Fazla mesaide işçi isterse zam yerine serbest zaman kullanabilir. Kanun genel tatil çalışması için böyle bir imkan tanımamıştır.
Bayramda çalıştırıp başka bir gün izin vermek, ücret ödemesinin yerine geçmez. İşverenin bu yöndeki savunması mahkemede kabul görmeyebilir. İşçinin yazılı onayı bulunması durumu değiştirebilir.
Telafi çalışması bu konudan ayrıdır. Telafi, çalışılmayan sürelerin sonradan çalışılmasıdır ve tatil günlerinde yaptırılamaz. Ayrıntılar telafi çalışması yazısındadır.
Toplu İş Sözleşmesinde Resmi Tatil Zammı
Toplu iş sözleşmesi genel tatil çalışması için kanundakinden yüksek bir ücret öngörebilir. Toplu sözleşme hükümleri, iş sözleşmesinin aykırı hükümlerinin yerini alır.[7]
İş sözleşmesinde işçi lehine daha iyi bir hüküm varsa o geçerli olur.
Yargıtay bir olayda toplu sözleşmedeki 2,5 yevmiye hükmünü esas almıştır. İşçinin 1 Ocak çalışması için tam ödeme yapıldığı kabulünü hatalı bulmuştur.
Yani resmi tatilde çalışma ücretini hesaplarken önce toplu sözleşmenize bakmanız gerekir.
Resmi Tatilde Çalışma Ücretinin İspatı
İşçi genel tatilde çalıştığını ispatlamakla yükümlüdür. Giriş çıkış kayıtları, vardiya listeleri, puantaj ve iç yazışmalar yazılı delildir. Bu belgeler yoksa tanık dinlenir.
Yargıtay tanık beyanıyla ispatlanan hafta tatili ve genel tatil alacaklarında makul bir indirim yapılmasını uygun görmüştür.[8]
İmzalı bordroda ödeme görünüyorsa işçinin ihtirazi kaydı olup olmadığına bakılır. Bu konuyu hakkaniyet indirimi yazısında anlattık.
Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır.[9]
Resmi Tatilde Çalışma Ücretini Alamayan İşçi Ne Yapmalı?
İlk adım, hangi bayram ve tatil günlerinde çalışıldığının listesini çıkarmaktır. Bordro, banka dekontu ve vardiya çizelgesi bu liste için kullanılır. Ardından işverene yazılı başvuru yapılması ve yanıtın saklanması önerilir.
Sonuç alınamazsa dava açmadan önce arabuluculuk aşamasından geçmek gerekir. Alacak, hafta tatili ve fazla mesai gibi diğer kalemlerle birlikte talep edilebilir. İşçilik alacaklarının genel çerçevesi için işçilik alacakları nelerdir yazısına bakabilirsiniz.
Özel Durumlar ve Sık Karşılaşılan Hatalar
29 Ekim için kanun özel işyerlerinin kapanmasını ayrıca zorunlu kılar. Bu günde fiilen çalıştırılan işçinin ücret hakkı yine doğar. Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde genel tatil ücretini işveren öder.
En sık hata, bayram çalışmasının bordroda normal gün gibi gösterilmesidir. Bir başka hata, çalışılan günün haftalık 45 saati aşan kısmının fazla mesai olarak hiç hesaplanmamasıdır. Fazla mesainin kuralları için fazla mesai nedir yazısına bakın.
Hafta tatili günü ile genel tatilin ücreti ayrı hükümlere bağlıdır. Hafta tatili çalışmasının karşılığını hafta tatili ücreti yazısında bulabilirsiniz. Tüm alacak kalemlerini birlikte görmek için tüm işçi alacakları hesaplama aracı kullanılabilir.
Mevzuat metnine mevzuat.gov.tr adresinden, Yargıtay kararlarına Yargıtay karar arama sayfasından ulaşılabilir.
İlgili yazılar: market çalışanının hakları.
Resmi Tatilde Çalışma Ücreti Hakkında Sık Sorulan Sorular
Resmi tatilde çalışma ücreti konusunda en çok sorulan sorular aşağıda yanıtlandı.
Resmi tatilde çalışan işçiye ne kadar ödenir?
Çalışılan her tatil günü için bir günlük ücret ayrıca ödenir. Çalışılmayan günün ücreti ise zaten işçinin hakkıdır. Aylık maaşlı işçide bu günün ücreti maaşın içindedir.
Resmi tatilde çalışmayı reddedebilir miyim?
Sözleşmede ya da toplu sözleşmede çalışılacağı yazmıyorsa işçinin onayı gerekir. Onay vermeyen işçiyi çalıştırmak mümkün değildir. Sözleşmede kayıt varsa çalışmak gerekir ve ücret yine ödenir.
Resmi tatilde çalışma karşılığında izin verilebilir mi?
İşçinin açık onayı yoksa verilemez. Yargıtay, bayram çalışmasının başka bir günde çalışmamakla telafisini işçinin onayına bağlar. Ücret ödemesi bu yolla ortadan kalkmaz.
Arefe günü çalışmak resmi tatil çalışması sayılır mı?
Arefe günlerinde tatil saat 13.00’te başlar. Öğlene kadar çalışmak genel tatil çalışması sayılmaz. 13.00’ten sonraki çalışma ise genel tatilde çalışma sayılır.
Resmi tatilde çalışma ücreti için hangi süre içinde dava açılır?
Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır. Dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmak gerekir. Delil olarak puantaj ve tanık kullanılır.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.47 ↩
- 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun m.2 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.44 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2020/6164 K.2021/6681, 23.03.2021 ↩
- Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E.2014/27298 K.2015/6311, 23.02.2015 ↩
- Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E.2018/8061 K.2018/18216, 11.09.2018 ↩
- 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m.36 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2020/2534 K.2020/9454, 28.09.2020 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.32 ↩