Fazla mesai ücrete dahil kaydı, iş sözleşmesinde “aylık ücrete fazla mesai ücreti dahildir” şeklinde yazılan hükümdür. Bu kayıt tamamen geçersiz değildir, ancak sınırsız da değildir. Yargıtay kaydı yılda 270 saatle sınırlı olarak geçerli sayar.[1]
Bu yazıda kaydın hangi şartlarda geçerli olduğu, 270 saati aşan çalışmanın ne olacağı ve işçinin neye bakması gerektiği anlatılıyor. Fazla mesainin genel çerçevesi için fazla mesai nedir yazısına bakabilirsiniz.
Fazla Mesai Ücrete Dahil Kaydı Geçerli mi?
Sözleşme özgürlüğü ilkesine göre yasal sınırlar içinde kalan fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğuna dair sözleşme hükümleri kural olarak geçerlidir. Yargıtay bu görüşü yerleşik hale getirmiştir.[2]
Ancak kayıt bir sınırın içinde kalmalıdır. İşçi, her ay yaptığı fazla çalışmanın ücretini ayrıca almaz. Çünkü aylık ücretin bir kısmı fazla çalışma karşılığı olarak kabul edilir.
Bu durum işçinin hakkından vazgeçmesi anlamına gelmez. Yargıtay iki kavramı birbirinden ayırır. “Fazla çalışma ücreti ödenmeyecektir” kaydı ile “fazla çalışma ücreti aylık ücretin içindedir” kaydı aynı şey değildir.
Kaydın İki Temel Sınırı
Yargıtay kaydın geçerliliğine iki sınır getirir. Birincisi fazla çalışma süresinin bir yılda 270 saati geçememesidir. İkincisi kararlaştırılan aylık ücretin yeterli seviyede olmasıdır.
Daire, ücret seviyesinin yüksekliğini kaydın geçerliliğinin tespitinde dikkate aldığını belirtir. Yani ücret asgari ücret düzeyindeyse ve fazla çalışma ayrıca ödenmiyorsa kaydın geçerliliği tartışmalıdır.
İlk sınır yıllık 270 saattir. 270 saat yaklaşık olarak ayda 22,5 saate, haftada 5,2 saate denk gelir.
Kayıt yalnızca bu saatlerin ücretini kapsar. Sınırın nasıl sayıldığı için fazla mesai yasal sınır yazısına bakabilirsiniz.
270 Saatin Üstündeki Çalışma Ayrıca Ödenir
Sözleşmede fazla mesai ücrete dahil kaydı olsa bile yılda 270 saati aşan çalışmalar ayrıca ödenir.[3] Bu çalışmaların kanıtlanması gerekir.
Mahkeme önce işçinin fazla çalıştığı saatleri belirler. Sonra bu saatlerden yıllık 270 saati düşer. Kalan saatlerin ücreti ödenir.
Bu hesabın dilekçede nasıl istendiğini fazla mesai alacağı dava dilekçesi örneğinde görebilirsiniz.
Örneğin bir yıl içinde 400 saat fazla çalışma kanıtlanmış olsun. Aylık brüt ücret 45.000 TL ise saatlik ücret 200 TL, fazla mesai saati 300 TL eder.
400 saatten 270 saat düşülünce 130 saat kalır. Ödenecek tutar 130 × 300 = 39.000 TL brüttür. Saatlik ücretin nasıl bulunduğunu fazla mesai ücreti hesaplama aracında görebilirsiniz.
Fazla mesai yılın hangi döneminde yapılırsa yapılsın bu hesap değişmez. İşçi 270 saati yılın herhangi bir evresinde doldurabilir. Doldurduktan sonraki her saat ayrıca ücrete tabidir.
Aylık 22,5 saatlik bir üst sınırın yasal dayanağı yoktur.[4] Yıl içinde henüz 30 saat bile fazla çalışması bulunmayan işçi, tek bir ayda 23 saat çalıştı diye ücretin dışında kalmaz.
İşçi Onayı ile Ücret Kaydı Birbirinden Farklıdır
Fazla çalışma onayı ile ücret kaydı farklı konulardır. Onay işçinin fazla çalışmaya zorlanmamasını sağlar. Ücret kaydı ise yapılan çalışmanın nasıl ödeneceğini belirler.
Bu nedenle işçiden onay alınmamış olması, ücrete dahil kaydını kendiliğinden geçersiz yapmaz.
Bazı mahkemeler onay alınmadığı gerekçesiyle kaydı dikkate almamıştır. Yargıtay bu yaklaşımı yerinde bulmamış ve sözleşme hükmünün tüm çalışma dönemi için kabul edilmesi gerektiğini belirtmiştir.[5]
Fazla mesaiyi yapmayan işçiden ücretin geri istenmesi de mümkün olmaz. Ücrete dahil edilerek belirlenen tutar işçinin aylık temel ücretidir. İşçi o ay hiç fazla çalışmasa bile bu ücreti iade etmez.
Onay şartının ayrıntıları için fazla mesai zorunlu mu yazısına bakabilirsiniz.
İşçinin Sözleşmede Nelere Bakması Gerekir?
Fazla mesai ücrete dahil kaydını içeren sözleşmeyi imzalamadan önce okumak gerekir. Sözleşmedeki ifade açık olmalıdır.
“Ücrete dahildir” yazan her hüküm aynı sonucu doğurmaz. İşçi şu noktalara bakmalıdır.
- Kaydın fazla mesaiyi açıkça sayıp saymadığı
- Kaydın kaç saatlik fazla çalışmayı kapsadığı
- Aylık ücretin tutarının yeterli olup olmadığı
- Sözleşmenin işçinin imzasını taşıyıp taşımadığı
Yargıtay imzalı sözleşmelere değer verir. İmzasız bir sözleşme ya da sonradan eklenen bir madde işveren açısından zayıf bir delildir.
İş sözleşmesi devam ederken işçinin hakkından feragat etmesi geçersizdir. Bu yüzden çalışma sırasında imzalanan “fazla mesai alacağım yoktur” belgeleri işçiyi bağlamaz. Fazla mesai ödenmediğinde izlenecek yol için fazla mesai ödenmemesi yazısına bakılabilir.
İşveren Açısından Ücrete Dahil Kaydının Riskleri
İşveren sözleşmeye bu kaydı koyarken dikkatli olmalıdır. Kayıt işverene sınırsız bir koruma sağlamaz. Aylık ücret, 270 saatlik fazla çalışmanın karşılığını da içerecek düzeyde olmalıdır.
Yılda 270 saati aşan çalışma yaptıran işveren, aşan saatlerin ücretini ayrıca ödemek zorundadır. Bunun için çalışma saatlerini gösteren belgeleri düzenli tutması gerekir.[6] Kayıt tutulmazsa dava sırasında tanık beyanları belirleyici hale gelir.
Ücret bordrolarında fazla çalışma ayrıca gösteriliyorsa durum farklıdır. Bordroda tahakkuk eden ve işçiye ödenen fazla mesai, sözleşme kaydından bağımsız olarak ödenmiş sayılır. Mahkeme ödenen tutarı alacaktan düşer.
Yargıtay Kararında Ücrete Dahil Kaydı
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, ücrete dahil kaydının geçerliliğine getirilen sınırları şu sözlerle açıklamıştır.
“Bu bağlamda sözleşme hükümlerinin geçerliliğine getirilen iki temel sınırlama mevcuttur. Bunlardan ilki, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 41. maddesi gereği fazla çalışma süresinin bir yılda 270 saatten fazla olamayacağı; diğeri ise kararlaştırılan aylık temel ücretin asgari ücretin üzerinde olması gerekliliğidir.”
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2025/8279 K.2025/9607, 08.12.2025
Olayda iş sözleşmesinde fazla çalışmanın aylık ücrete dahil olduğu yazılıydı. Daire, işçinin ücretinin yıllık 270 saatlik fazla çalışmayı karşılayacak düzeyde olduğunu belirtmiştir. Bu nedenle ücretin içinde ödenen aylık 22,5 saatin ispatlanan fazla çalışmadan indirilmesi gerektiğine karar vermiş ve kararı bozmuştur.
Karar, tarafların hesap yapabilmesi için net bir yöntem verir. İspatlanan fazla çalışmadan yıllık 270 saat düşülür. Kalan saatler ayrıca ödenir.
Yargıtay’ın güncel kararlarına Yargıtay karar arama sayfasından ulaşılabilir.
İlgili yazılar: çağrı merkezi çalışanının hakları.
Fazla Mesai Ücrete Dahil Kaydı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Fazla mesai ücrete dahil kaydı konusunda en çok sorulanlar aşağıda yanıtlandı.
Sözleşmede ücrete dahildir yazıyorsa hiç fazla mesai alamaz mıyım?
Alabilirsiniz. Kayıt yılda 270 saatle sınırlıdır. Bu saati aşan çalışmaların kanıtlanması halinde karşılığı ayrıca ödenir.
Ücretim asgari ücret düzeyindeyse kayıt geçerli olur mu?
Yargıtay ücret seviyesini dikkate alır. Kararlaştırılan ücretin asgari ücretin üzerinde olması gerekir. Ücret düşükse kaydın geçerliliği tartışmalı hale gelir.
Fazla mesai yapmadığım aylarda ücret düşer mi?
Hayır. Ücrete dahil edilerek belirlenen tutar sizin aylık temel ücretinizdir. Fazla çalışma yapmasanız bile bu ücret ödenir ve geri istenemez.
Fazla mesai için onay vermedim, kayıt geçersiz olur mu?
Hayır. Onay ile ücret kaydı farklı konulardır. Onay vermemiş olmanız kaydın geçerliliğini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Fazla mesai ücrete dahil kaydında 270 saat nasıl hesaplanır?
Mahkeme ispatlanan fazla çalışmadan yıllık 270 saati düşer. Kalan saatlerin ücreti zamlı saat ücretiyle ödenir. Ücretin içinde ödenen kısım aylık 22,5 saat, haftalık 5,2 saat olarak kabul edilir.
Fazla mesai ücrete dahil kaydı işveren için yeterli bir savunma mıdır?
Tek başına yeterli değildir. İşveren kaydın geçerli olduğunu ve ücretin yeterli düzeyde bulunduğunu göstermelidir. Yıllık 270 saati aşan çalışma varsa o kısmın ücretini ayrıca ödemesi gerekir.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.41 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2025/8279 K.2025/9607, 08.12.2025 ↩
- Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E.2015/30595 K.2017/12490, 29.05.2017 ↩
- Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E.2014/18289 K.2015/14018, 07.09.2015 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2021/11407 K.2021/15634, 11.11.2021 ↩
- İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği m.10 ↩