Konkordato işçi alacakları, işveren ödeme güçlüğüne düştüğünde çalışanların en çok merak ettiği konudur. İşverenin konkordato ilan etmesi ya da iflas etmesi işçinin alacağını ortadan kaldırmaz. Kanun bu alacaklara öncelik tanır ve bazı ücretler için devlet fonu devreye girer.
Bu yazı konkordato ve iflas sürecinde işçinin durumunu anlatıyor. İşyerinin tamamen kapanması için işyerinin kapanması ve işçi hakları yazısına bakabilirsiniz.
Konkordato İşçi Alacakları Nelerdir?
Konkordato, borcunu vadesinde ödeyemeyen ya da ödeyememe tehlikesi altındaki işverenin alacaklılarıyla yapılandırma yoluna gitmesidir. İşveren vade verilmesini ya da borcunda indirim yapılmasını isteyebilir.[1] Mahkeme önce geçici, sonra kesin mühlet verir.
Konkordato işçi alacakları, işçinin iş ilişkisinden doğan ücret, tazminat ve diğer işçilik alacaklarıdır. Bunlar işverenin diğer borçlarıyla aynı sıraya girmez. Kanun işçiyi bazı alacaklar bakımından öncelikli alacaklı sayar.
| Aşama | İşçi açısından anlamı |
|---|---|
| Geçici mühlet | Takip yasağı başlar, kesin mühletin sonuçları doğar |
| Kesin mühlet | Takip yasağı sürer, alacağın komisere bildirilmesi gerekir |
| Konkordatonun tasdiki | Öncelikli işçi alacakları ödenmeli ya da teminata bağlanmalıdır |
| Tasdik edilmemesi | İşverenin iflasına karar verilebilir, alacak sıra cetveline girer |
Mühlet ve Takip Yasağı İşçiyi Nasıl Etkiler?
Geçici mühlet üç aydır ve en fazla iki ay uzatılabilir. Toplam süre beş ayı geçemez.[2] Geçici mühlet, kesin mühletin sonuçlarını doğurur.
Mahkeme konkordato projesinin başarıya ulaşabileceğini görürse bir yıllık kesin mühlet verir. Güç durumlarda bu süre altı aya kadar uzatılabilir.[3] Mühlet boyunca işverene karşı genel kural olarak hiçbir takip yapılamaz ve başlamış takipler durur.[4]
İşçi bakımından önemli istisna aynı maddededir. Kanun, birinci sıradaki imtiyazlı alacaklar için haciz yoluyla takip yapılmasına izin verir. İşçinin öncelikli sayılan alacağı bu nedenle mühlet sırasında da takibe konabilir.
Kanun metni takipleri durdurur, dava açmayı ayrıca yasaklamaz. Alacağın varlığını belirleyen arabuluculuk ve iş davası yolu bu nedenle kapanmış sayılmaz. Zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin işleyişi her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.
Konkordato İşçi Alacakları Hangi Sırada Ödenir?
İflas halinde masa mallarının satış tutarı kanundaki sıraya göre paylaştırılır. Konkordato işçi alacakları sıra cetvelinde birinci sıradadır. Bu sıra, iflastan önceki bir yıl içinde tahakkuk eden ihbar ve kıdem tazminatı dahil işçilik alacaklarını ve iflas nedeniyle iş ilişkisinin sona ermesiyle doğan ihbar ve kıdem tazminatını kapsar.[5]
Bir yıllık sürenin hesabında iflastan önce geçen konkordato süresi, mühlet dahil, hesaba katılmaz. Aynı şekilde alacak için açılan davanın sürdüğü zaman da bu süreye yazılmaz. Bu kural işçiyi, sürecin uzaması nedeniyle öncelik kaybetmekten korur.
Bir yıldan eski alacaklar birinci sıraya girmez. Bu kısım imtiyazsız alacaklar arasında dördüncü sıraya düşer. Ücretin ödenmediği her ay için hak arama sürecini geciktirmemek bu yüzden önemlidir.
Konkordato Projesi İşçi Alacağını Düşürebilir mi?
Konkordatonun mahkemece onaylanması için birinci sıradaki imtiyazlı alacakların tam olarak ödenmesi ya da yeterli teminata bağlanması gerekir. Alacaklı bundan açıkça vazgeçmedikçe bu şart aranır.[6] Proje onaylanırken işçi öncelikli alacaklarının ödenmesini isteyebilir.
Bu alacaklar proje müzakerelerinde alacaklı çoğunluğunun hesabında da dikkate alınmaz.[7] İşçi bu nedenle oylamada işverenin projesini engelleyecek bir ağırlığa sahip olmaz. Ama öncelikli alacağı projeyle kendiliğinden azalmaz.
Konkordato İş Sözleşmesini Sona Erdirir mi?
Kanunda işverenin konkordato ilan etmesini ya da iflas etmesini iş sözleşmesinin kendiliğinden sona ermesi sebebi sayan bir hüküm yoktur. İş sözleşmesi çalışma sürerken devam eder. İşçi ücretini almaya ve işini yapmaya devam eder.
Yargıtay iflas bakımından bunu açıkça belirtmiştir.
“İş sözleşmesi, işverenin iflasıyla sona ermez. Türk hukukunda, iflasın açılmasıyla iş sözleşmesinin kendiliğinden sona ereceğini öngören bir hüküm bulunmamaktadır.”
Yargıtay 23. Hukuk Dairesi, E.2013/4640 K.2013/6729, 01.11.2013[8]
Karar oybirliğiyle verilmiştir ve davalı iflas idaresinin temyizi üzerine hüküm bozulmuştur. Daire, iflas idaresinin işçinin sözleşmesini bildirim sürelerine uyarak feshedebileceğini de belirtmiştir. Dosyada kıdem tazminatının fesih gerçekleşmeden kayıt ve kabul edilemeyeceği sonucuna varılmıştır.
Konkordato işçi alacakları devam eden iş ilişkisi içinde de talep edilir. İşverenin mali durumu bozulduğu için iş ilişkisi bitmiş sayılmaz.
Fesih bildirimi gelmeden ya da haklı sebep olmadan işyerinden ayrılmak kıdem tazminatını riske atabilir. Ayrılmadan önce yazılı güvence talebi ve belge toplama adımları atılmalıdır.
İşçi Derhal Fesih Yapabilir mi?
İşverenin ödeme güçsüzlüğüne düşmesi halinde işçi, sözleşmeden doğan hakları uygun sürede güvenceye bağlanmazsa sözleşmeyi derhal feshedebilir.[9] İşçi önce işverenden yazılı olarak güvence ister. Uygun süre verip sonuç alamazsa fesih yoluna gider.
Ücretin kanuna ya da sözleşmeye uygun ödenmemesi ayrıca haklı fesih sebebidir.[10] Haklı nedenle fesheden işçi kıdem tazminatı isteyebilir. Ayrıntılar kıdem tazminatı ve maaşı ödenmeyen işçi yazılarındadır.
Ücret Garanti Fonu Nedir?
İşveren konkordato ilan eder, iflas eder, iflası ertelenir ya da hakkında aciz vesikası alınırsa işçinin ödenmeyen üç aylık ücret alacağı Ücret Garanti Fonundan karşılanabilir.[11] Fon, İşsizlik Sigortası Fonu içinde ayrı oluşturulur ve ödemeyi Türkiye İş Kurumu yapar. Başvuru kuruma şahsen yapılır, mücbir sebepler hariç.
Yönetmelik şu şartları arar. Ayrıntılar Ücret Garanti Fonu Yönetmeliği metninde yer alır.
- İşçinin ödeme güçlüğüne düşmeden önceki son bir yıl içinde aynı işyerinde en az bir gün çalışmış olması
- Ödenmeyen en fazla üç aylık net temel ücret alacağı
- Konkordatoda kesin mühlet kararı ve komiser onaylı işçi alacak belgesi
- Günlük ücretin SGK günlük kazanç üst sınırını aşmaması
Ödeme, başvuru tarihini izleyen ayın sonuna kadar yapılır ve fon kaynaklarıyla sınırlıdır. Fon, konkordato işçi alacakları içinde yalnızca ücret kalemini karşılar. Kıdem ve ihbar tazminatı bu yoldan ödenmez.
Önemli bir sınır vardır. Konkordato projesi mahkemece tasdik edilirse fondan ödeme yapılmaz. Mühlet tasdik ya da iflas dışında bir nedenle kalkarsa yapılan ödemeler işverenden yasal faiziyle geri alınır.
Konkordato İşçi Alacakları İçin Yapılacaklar
İşçi önce alacağını belgelendirmelidir. Bordrolar, banka hesap hareketleri ve SGK hizmet dökümü saklanmalıdır. Hangi aylarda ücretin ödenmediği net görünmelidir.
Komiser ilan yayımlayınca alacaklıları alacaklarını bildirmeye çağırır. Bildirim için ilan tarihinden itibaren onbeş gün süre vardır.[12] Süresinde bildirilmeyen alacak, bilançoda kayıtlı değilse proje müzakerelerine alınmaz.
Ücret Garanti Fonuna başvuru için İş Kurumu birimine gitmek gerekir. Yazı ve belgeleri hazırlarken işçilik alacakları rehberindeki kalemler kontrol edilebilir. Tutarları görmek için tüm işçi alacakları hesaplama aracı kullanılabilir.
İşveren ödeme yapmıyorsa arabuluculuk ve dava seçenekleri tazminatını alamayan işçi ne yapabilir yazısında anlatılıyor. İşyeri başka bir şirkete geçmişse işyerinin devri kuralları da incelenmelidir.
Güncel kararlara Yargıtay karar arama sayfasından ulaşılabilir.
Konkordato İşçi Alacakları Hakkında Sık Sorulan Sorular
İşverenin konkordato ilan ettiği işyerlerinde çalışanların sık sorduğu sorular aşağıda yanıtlandı.
Konkordato ilan edilirse maaşım kaybolur mu?
Hayır. İşçi alacağı ortadan kalkmaz. Ücret ve tazminat alacakları birinci sıradaki imtiyazlı alacaklar arasında yer alır. Alacağın bir yıllık süre içinde tahakkuk etmiş kısmı bu önceliği taşır.
Konkordato mühleti sırasında işçi alacağı için icra takibi yapılabilir mi?
Mühlet sırasında genel kural takip yasağıdır. Kanun, birinci sıradaki imtiyazlı alacaklar için haciz yoluyla takip yapılmasına izin verir. İşçi alacağının bu sıraya girip girmediği alacağın tahakkuk zamanına bağlıdır.
Konkordato ilan eden işverenden kıdem tazminatı alınır mı?
Kıdem tazminatı hakkı doğmuşsa işçi bunu isteyebilir. Alacak iflastan önceki bir yıl içinde doğmuşsa birinci sırada yer alır. İş ilişkisi devam ediyorsa fesih bildirimi ya da haklı fesih sebebi bulunması gerekir.
Ücret Garanti Fonundan kaç aylık ücret ödenir?
Fon en fazla üç aylık ödenmeyen ücret alacağını karşılar. Ödeme net temel ücret üzerinden yapılır ve günlük kazanç üst sınırını aşamaz. Konkordato tasdik edilirse fondan ödeme yapılmaz.
Konkordato nedeniyle işyeri kapanırsa ne olur?
Kapanma halinde işveren iş sözleşmelerini feshederse işçi kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanır. İşçi alacakları iflas sıra cetvelinde birinci sırada yer alır. Alacaklar için komisere ya da iflas idaresine süresinde bildirim yapılmalıdır.
Kaynaklar
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.285 ↩
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.287 ↩
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.289 ↩
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.294 ↩
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.206 ↩
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.305 ↩
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.302 ↩
- Yargıtay 23. Hukuk Dairesi, E.2013/4640 K.2013/6729, 01.11.2013 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.436 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.24 ↩
- 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu Ek m.1 ↩
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.299 ↩