İstifa işsizlik maaşı sorusunun kısa cevabı şudur. Kendi isteğiyle istifa edip ayrılan işçi, kural olarak işsizlik ödeneği alamaz. İstisna, işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmesidir.[1]
Bu yazıda hangi ayrılışların ödenek hakkı verdiği, istifa ile haklı fesih arasındaki fark ve işten çıkış kodunun önemi anlatılıyor. Başvuru şartlarının tamamı için işsizlik maaşı şartları yazısına bakabilirsiniz.
İstifa İşsizlik Maaşı Hakkını Kaybettirir mi?
İstifa işsizlik maaşı verilmez, çünkü işsizlik sigortası kendi kasıt ve kusuru olmadan işini kaybeden sigortalıları korur. Kanun tanımında bunu açıkça söyler.[2] İşten kendi isteğiyle ayrılan kişi bu tanımın dışında kalır.
Ödenek yalnızca Kanunun saydığı hallerde verilir. Bu hallerin içinde basit istifa yoktur. Bu nedenle istifa işsizlik maaşı hakkı doğurmaz ve çıkış kodu 03 olan işçinin başvurusu reddedilir.
Kanunun saydığı haller şunlardır.
- İş sözleşmesinin işverence bildirim süresine uyularak feshedilmesi
- İşçinin haklı nedenle sözleşmeyi feshetmesi
- İşverenin sağlık sebebi ya da zorlayıcı sebeple feshetmesi
- Belirli süreli sözleşmenin sürenin bitimiyle sona ermesi
- İşyerinin devri, kapanması veya işin niteliğinin değişmesi nedeniyle işten çıkarılma
Hangi İstifalarda İşsizlik Maaşı Alınabilir?
İşsizlik maaşı alınabilen tek istifa türü, aslında haklı nedene dayanan fesihtir. Kanun, işçinin süresi belli olsun veya olmasın sözleşmeyi 4857 sayılı İş Kanunu m.24’teki hallerden biriyle feshetmesini ödenek şartları arasında sayar. Eski İş Kanununa yapılan atıflar bu Kanuna yapılmış sayılır.[3]
| Haklı neden grubu | Örnekler |
|---|---|
| Sağlık sebepleri | İşin işçinin sağlığı için tehlikeli olması, bulaşıcı hastalık |
| Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller | Ücretin ödenmemesi, hakaret, tehdit, cinsel taciz |
| Zorlayıcı sebepler | İşin bir haftadan fazla durması |
Ücretin kanuna veya sözleşmeye uygun hesaplanmaması ya da ödenmemesi de bu gruptadır.[4] Maaşı geciktirilen, fazla mesaisi ödenmeyen ya da mobbinge uğrayan işçi bu yolu kullanabilir. İstifa işsizlik maaşı bakımından mobbing de haklı neden olabilir ve hukuki yönü için mobbing nedir yazısına bakılabilir.
İstifa ile Haklı Fesih Arasındaki Fark
İşçi istifa dilekçesine yalnızca istifa ettiğini yazarsa sözleşmeyi sebep göstermeden bitirmiş olur. Haklı nedenle fesihte ise işçi sebebi yazılı olarak açıklar. Aradaki fark hem ödenek hakkını hem tazminat haklarını belirler.
Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hallerde fesih hakkı için süre sınırı vardır. İşçi olayı öğrendiği günden başlayarak altı iş günü geçmeden feshetmelidir. Her halde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl geçince fesih hakkı kullanılamaz.[5]
Fesih bildiriminin nasıl yazılacağı ve nasıl tebliğ edileceği için fesih bildirimi yazısını okuyabilirsiniz. Haklı nedeni ispat yükü işçidedir. Yazılı ihtar, bordro, SGK kayıtları ve tanık beyanı başlıca delillerdir.
İşten Çıkış Kodu İstifa Olarak Bildirilmişse
Haklı nedenle ayrılan işçiyi işveren çoğu zaman istifa kodu 03 ile bildirir. İşten ayrılma bildirgesinde işaretlenen kod, İŞKUR’un başvuruyu değerlendirirken baktığı ilk bilgidir. Kod istifa gösteriyorsa ödenek bağlanmaz.
Çıkış kodunun düzeltilmesi için önce işverene yazılı başvurun. İşveren kabul etmezse mahkemeden kodun düzeltilmesi istenebilir. İşçi lehine sonuçlanan ve işçilik alacaklarına hükmeden mahkeme kararı sonrasında İŞKUR’a başvurulur.
İşsizlik ödeneği başvurusu, iş sözleşmesinin bittiği günü izleyen günden itibaren otuz gün içinde yapılır. Geç yapılan başvuruda gecikilen süre ödenek süresinden düşülür.[6] Başvuru ayrıntıları işsizlik maaşı başvurusu yazısında anlatılıyor.
Sık Karşılaşılan İstifa Durumları
Birçok işçi istifa işsizlik maaşı ile kıdem tazminatını aynı şart sanır ve kıdem alabildiği hallerde ödenek de alacağını düşünür. Oysa iki hak ayrı şartlara bağlıdır. Kıdem tazminatı hakkı doğan her ayrılış, ödenek hakkı doğurmaz.
Evlilik, muvazzaf askerlik ve emeklilik gibi nedenlerle işten ayrılma Kanundaki sayma listesinde yer almaz. Bu hallerde kıdem tazminatı alınsa bile ödenek verilmez. Kıdem yönü için istifa eden işçi kıdem tazminatı yazısına bakabilirsiniz.
Karşılıklı anlaşmayla yapılan ayrılma, yani ikale de listede yoktur. İkale tek başına ödenek hakkı vermez, ancak fesih işverenin bildirimiyle başlamış ve çıkış kodu buna uygunsa durum ayrıca değerlendirilir. İstifa dilekçesinin baskıyla imzalatıldığı ispatlanırsa fesih işveren feshi sayılabilir.
İhbar süresine uymadan ayrılan işçinin tazminat borcu da gündeme gelir. Konunun ayrıntısı istifa eden işçinin ihbar tazminatı yazısında anlatılıyor.
İstifa Etmeden Önce Dikkat Edilecekler
İstifa işsizlik maaşı hakkını korumak isteyen işçi önce ayrılma sebebini belgelemelidir. Haklı bir nedenle ayrılacaksanız istifa kelimesini kullanmayın. Fesih bildiriminde nedeni açıkça yazın.
Ücret alacağı varsa işvereni yazılı olarak uyarmak ve noter ihtarı göndermek delil üretir. Aynı dönemde bordro ve banka kayıtlarını saklayın. Hak kazanma şartları için son 120 günün hizmet akdine tabi geçmesi ve son üç yılda en az 600 günlük prim aranır.[7]
İstifa işsizlik maaşı hakkınız varsa tutarı kendi bilgilerinizle görmek için işsizlik maaşı hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Haklı fesih sonrası alacak davalarında önce arabulucuya gitmek gerekir. Süreç iş davalarında arabuluculuk yazısında anlatılıyor.
Yargıtay Kararında İstifa Kodu ve İşsizlik Ödeneği
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, haklı nedenle ayrılan işçinin istifa koduyla bildirilmesi sorununu ele almıştır. Daire, önceki ilamını aktararak çıkış kodu düzeltme davasının koşulunu şöyle ifade etmiştir.
“Belirtilen kapsamda bir davanın bulunmaması hâlinde ise işten ayrılış kodunun düzeltilmesi gerektiğinin tespiti, feshin değerlendirilmesini gerektireceğinden açılan tespit davasında güncel bir hukuki yararın var olduğu kabul edilmelidir.”
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2023/10958 K.2023/16539, 02.11.2023[8]
Olayda işçi, fazla çalışma ve bayram genel tatil ücretlerinin ödenmemesi gibi nedenlerle sözleşmeyi haklı nedenle feshetmiştir. İşveren işten ayrılış bildirgesine kod 03 yazmış ve İŞKUR ödenek bağlanamayacağını bildirmiştir.
İlk derece mahkemesi çıkış kodunun 23 olarak düzeltilmesine karar vermiştir. Ödenek talebini ise işçi İŞKUR’a başvurmadığı için usulden reddetmiştir. Daire işveren temyizini yerinde görmeyerek kararı oybirliğiyle onamıştır.
Kararın pratik sonucu iki yönlüdür. Kod yanlışsa mahkeme yoluyla düzeltilebilir, ödenek içinse İŞKUR’a ayrıca başvurmak gerekir. Yargıtay’ın güncel kararlarına Yargıtay karar arama sayfasından ulaşılabilir.
İstifa İşsizlik Maaşı Hakkında Sık Sorulan Sorular
İstifa edenlerin ödenek hakkıyla ilgili en çok merak edilenler aşağıda yanıtlandı.
İstifa edersem işsizlik maaşı alabilir miyim?
Basit istifa halinde alamazsınız. İş sözleşmesini haklı nedenle feshettiyseniz ve diğer şartları taşıyorsanız ödenek alabilirsiniz. Haklı nedenin ispatı size aittir.
Maaşım ödenmediği için istifa ettim, işsizlik maaşı alabilir miyim?
Ücretin ödenmemesi haklı fesih nedenidir. Fesih bildiriminde nedeni yazmanız ve çıkış kodunun buna uygun bildirilmesi gerekir. Kod 03 ise önce düzeltme yoluna gidilir.
Evlilik nedeniyle istifa edersem işsizlik maaşı verilir mi?
Hayır. Evlilik nedeniyle ayrılma ödenek hakkı doğuran haller arasında sayılmamıştır. Kadın işçinin kıdem tazminatı hakkı ise ayrı şartlara bağlıdır.
İşveren beni istifaya zorlarsa ne yapabilirim?
İstifanın baskıyla alındığını ispat ederseniz fesih işveren feshi sayılabilir. Baskıya ilişkin mesajları ve tanık bilgilerini saklayın. Süre kaçmadan hukuki destek alın.
Çıkış kodu istifa yazıldı ama ben çıkarıldım, ne yapmalıyım?
Önce işverenden kodun düzeltilmesini yazılı isteyin. Kabul edilmezse mahkemeden çıkış kodunun düzeltilmesi istenebilir. Ardından İŞKUR’a başvurmalısınız.
İstifa ettikten sonra ne kadar sürede başvurmalıyım?
Ödenek şartlarını taşıyorsanız sözleşmenin bittiği günü izleyen günden itibaren otuz gün içinde başvurmalısınız. Geç başvuruda gecikilen süre ödenek süresinden düşülür.
Kaynaklar
- 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu m.51 ↩
- 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu m.47 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu geçici m.1 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.24 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.26 ↩
- 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu m.48 ↩
- 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu m.50 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2023/10958 K.2023/16539, 02.11.2023 ↩