Kısa çalışma ödeneği, işyerinde çalışma saatleri düşürüldüğünde ya da iş durduğunda eksik kalan saatler için İŞKUR’un işçiye yaptığı ödemedir. Tutar brüt kazancın yüzde 60’ı kadardır, en fazla üç ay sürer ve her ayın 5’inde işçinin kendi hesabına geçer. Hak doğması için kısa çalışmadan önceki 120 günün hizmet akdiyle geçmesi, son üç yılda da 450 günlük işsizlik primi bulunması gerekir.
Başvuruyu işveren yapar. Ödeneğin doğru yatıp yatmadığını, işverenin kurallara uyup uymadığını takip etmek ise işçiye kalır.
Kısa Çalışmanın İşçi Açısından Sonuçları
Kısa çalışmada iş sözleşmesi sona ermez, işçi işini kaybetmiş sayılmaz. Çalıştığı saatlerin ücretini işveren öder, çalışmadığı saatlerin karşılığını İşsizlik Sigortası Fonu üstlenir. Bu düzen 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun ek 2. maddesine dayanır.[1]
Kanunun kabul ettiği gerekçeler kriz (genel ekonomik, sektörel veya bölgesel), genel salgın ve zorlayıcı sebeptir. Deprem, yangın ya da su baskını gibi olaylarda işyerinin fiziken doğrudan etkilenmesi aranır. Yalnızca nakit sıkışıklığı veya pazar daralması yaşayan işyerinin bu gerekçeyle yaptığı başvuru reddedilir.
Eşik iki türlüdür. Haftalık süre en az dört hafta boyunca üçte bir veya daha fazla kısaltılabilir. Diğer yolda işyeri, süreklilik aranmadan dört hafta veya daha uzun süre kısmen ya da tamamen kapanır.
Dönemin azami uzunluğu ilk gün de sayılarak üç aydır. Cumhurbaşkanı ödenek süresini en çok altı aya çıkarabilir.
Ayrıntılar 11 Haziran 2024’te yayımlanan ve 1 Mart 2024‘ten geçerli olan Kısa Çalışma Yönetmeliğinde yer alır. 2011 tarihli eski yönetmelik bu tarihle yürürlükten kalktı. Eski metne göre yazılmış rehberler bu yüzden güncel değildir.
Kısa Çalışma Ödeneği Alıp Almadığınızı Öğrenme Yolları
Adınızın kısa çalışmaya alınıp alınmadığını en hızlı e-Devlet’teki İŞKUR hizmetinden öğrenirsiniz. Hizmetin adı “İşsizlik Ödeneği/İş Kaybı Tazminatı ve Kısa Çalışma Ödeneği Sorgulama”dır ve ödeme bilgileri buradan izlenir.
İkinci kaynak işyeri panosudur. İş müfettişlerinin uygunluk tespiti sonucu işverene bildirilir, işveren de sonucu işçilerin görebileceği bir yerde ilan etmek zorundadır. İlan yapılamıyorsa kısa çalışmaya alınan işçiye ayrıca bildirim gider.
Üçüncü kaynak SGK hizmet dökümüdür. Kısa çalışma yapılan aylarda bildirilen gün sayısı düşer, eksik gün nedeni olarak kısa çalışma kodu (18) görünür. Tam çalıştığınız bir ayda bu kodu görüyorsanız kayıt çalışmanızı yansıtmıyor demektir.
İpucu: Kısa çalışma süresince her ay hizmet dökümünü ve banka hesap hareketlerini kaydetmek, ileride ücret farkı istenirse en güçlü delili oluşturur.
Kısa Çalışma Ödeneği İçin İşçide Aranan Şartlar
İşçi iki süre şartını birlikte taşımalıdır. Birincisi, kısa çalışmanın başladığı günden geriye doğru 120 gün boyunca hizmet akdiyle çalışmış olmaktır. İkincisi, son üç yıl içinde en az 450 günlük işsizlik sigortası priminin yatırılmış olmasıdır.
Kısa Çalışma Yönetmeliğinin 6. maddesi bu iki koşulu aynen tekrarlar.[2]
25.01.2024 tarihinde kabul edilen 7495 sayılı Kanun, bu koşulları ek 2. maddenin metnine taşıdı. Önceki düzenleme işsizlik ödeneğinin daha ağır prim şartına bağlanıyordu.
Prim günleri tamam olsa da iki koşul daha aranır. Talep uygunluk tespitinden olumlu geçmeli, adınız da işverenin İŞKUR’a verdiği listede bulunmalıdır. Tespit devam ederken listeye yeni isim yazılamaz.
Örneğin ücretsiz izindeyken sözleşmesi askıda olan işçi, listeye girebilmek için kısa çalışmanın ilk gününden önce işe dönmüş olmalıdır.
Not: İnternette hala dolaşan “60 gün” şartı Covid dönemine aitti ve 30 Haziran 2021’de sona erdi.
Kısa Çalışma Ödeneğinin Tutarı ve Ödeme Günü
Ödenek, son on iki ayın prime esas kazançlarından çıkan günlük brüt ortalama üzerinden yüzde 60 oranıyla hesaplanır. Sonuç, aylık brüt asgari ücretin bir buçuk katını geçemez.
Asgari ücret 2026 için brüt 33.030,00 TL’dir, bu yüzden ödeneğin aylık tavanı 49.545,00 TL brüt olur. Günlük karşılığı 1.651,50 TL eder.
Örnek işçinin son on iki aydaki ortalama aylık brüt kazancı 36.000 TL olsun. Günlük kazancı 1.200 TL, günlük ödeneği 720 TL’dir ve farklı durumlarda Fondan gelecek aylık brüt tutar şöyle değişir.
| Durum | Hesap | Fondan aylık brüt ödenek |
|---|---|---|
| İşyeri bir ay boyunca tamamen kapalı | 30 gün x 720 TL | 21.600 TL |
| Haftada 45 yerine 15 saat çalışılıyor | 20 gün x 720 TL, çalışılan saatlerin ücreti ayrıca işverenden | 14.400 TL |
| Aylık ortalama kazanç 90.000 TL, işyeri kapalı | 30 gün x 1.800 TL = 54.000 TL, tavan devreye girer | 49.545 TL |
Ödenek her ayın beşinde, aylık olarak işçinin kendisine ödenir. Para İŞKUR’a bildirilen IBAN’a, IBAN yoksa PTT aracılığıyla gelir. Tutardan yalnızca damga vergisi kesilir.
Zorlayıcı sebeple yapılan kısa çalışmada ilk bir hafta Fon ödemesi başlamaz. Bu bekleme süresinde her gün için yarım ücreti İş Kanununun 40. maddesi uyarınca işveren öder.
İşverenin Başvurusu ve İşçinin Süreçteki Yeri
Başvuru hakkı yalnızca işverene aittir, işçi kendi adına talepte bulunamaz. Talep e-Devlet üzerinden İŞKUR’a iletilir. İşyerinde toplu iş sözleşmesi uygulanıyorsa işveren sözleşmenin tarafı olan sendikaya da yazıyla haber verir.
Başvuru listesinde her işçi için ayrı bir dönem ve haftalık çalışılmayacak saat yazılır. İl müdürlüğü dosyayı sebep ve şekil yönünden inceler, ardından iş müfettişleri uygunluk tespiti yapar.
Gerekçe kriz, genel salgın ya da dışsal etkilerden doğan dönemsel durumsa İŞKUR Yönetim Kurulunun bu yönde karar vermiş olması gerekir. Böyle bir karar yoksa başvuru reddedilir. İşyerinin fiziken zarar gördüğü deprem ya da yangında bu karar aranmaz.
Kısa çalışmayı planlanandan önce bitirmek isteyen işveren, bunu altı işgünü önceden İŞKUR’a, sendikaya ve işçilere yazıyla bildirir. Bildirimde gösterilen tarihte kısa çalışma sona erer.
Kısa Çalışma Döneminde Sigorta Primi ve Yıllık İzin Hakkı
Kısa çalışma ödeneği alınan günler için Fondan SGK’ya sadece genel sağlık sigortası primi aktarılır. Kısa ve uzun vadeli sigorta primleri aktarılmaz, bu günler emeklilik prim gününe eklenmez.
Eksik kalan günleri sonradan borçlanmak da mümkün değildir. Borçlanma hallerini tek tek sayan 5510 sayılı Kanun m.41 listesinde kısa çalışma yer almaz.
Yıllık izin tarafında durum işçi lehinedir. İş Kanununun 55. maddesi, kısa çalışma sürelerini yıllık ücretli izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayar.[3] İzin süresinin nasıl bulunduğu ve kullanılmayan iznin parası yıllık ücretli izin alacağı yazısında anlatıldı.
İşsizlik Ödeneğine Etkisi ve Mahsup Kuralı
Kısa çalışmanın başladığı tarihten sonraki üç yıl içinde işten ayrılan ya da çıkarılan işçinin ödenek aldığı süre, işsizlik ödeneği süresinden indirilir. Bu indirim, ödeneğe esas kısa çalışması 1 Mart 2024’te veya daha sonra başlayan işçiler için geçerlidir.
Bir örnekle bakalım. On ay işsizlik ödeneğine hak kazanacak işçi iki ay kısa çalışma ödeneği almış ve bir yıl sonra çıkarılmış olsun. Bu işçi işsizlik ödeneğini sekiz ay alır.
Üç yıl geçtikten sonraki bir fesihte indirim yapılmaz.
İşsizlik ödeneğinin genel şartları, süreleri ve başvuru süreci için işsizlik maaşı şartları yazısına bakabilirsiniz.
Kısa Çalışmada Fiilen Çalıştırılan İşçinin Hakları
Kağıtta kısa çalışmada görünüp tam gün çalıştırılan işçi, çalıştığı saatlerin ücretini işverenden isteme hakkını kaybetmez. Fondan gelen ödenek bu ücretin yerini tutmaz, aradaki fark işverenin borcudur.
Hatalı bildirimin bedeli işverene yüklenmiştir. 4447 sayılı Kanunun ek 2. maddesi bunu şöyle düzenler.
İşverenin hatalı bilgi ve belge vermesi nedeniyle yapılan fazla ödemeler, yasal faizi ile birlikte işverenden tahsil edilir.
Denetimde hatalı bildirim çıkarsa ödenek, iş müfettişinin yazılı istemi üzerine durdurulur. Sigortalının kendi kusurundan doğan fazla ödemeler de faiziyle işçiden geri alınır. Gerçeğe aykırı bir beyanı imzalamamak bu yüzden önem taşır.
Ücret Farkı ve Hizmet Tespiti İçin Süreler
Türk Borçlar Kanununun 147. maddesine göre ücret alacağında zamanaşımı beş yıldır. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur, arabuluculukta geçen sürede zamanaşımı durur.
Eksik bildirilen günlerin SGK kaydına işlenmesi için ayrıca hizmet tespiti davası açılır. 5510 sayılı Kanunun 86. maddesi bu dava için hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl öngörür.[4]
Önemli: Covid döneminde 2021 yılında kısa çalışmada gösterilip çalıştırılan işçiler için bu beş yıllık süre 31 Aralık 2026’da dolar.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 22 Ocak 2026 tarihli kararında böyle bir dosyada hizmet tespiti talebinin kabulünü onadı. Dosyada işçinin kısa çalışmada gösterildiği aylarda evden tam zamanlı çalıştığı tanıklarla, İŞKUR ödemesini işverene geri gönderdiği hesap hareketleriyle sabitti.[5]
Saklanması Gereken Belgeler
Çalıştırıldığınızı ispat edecek kayıtlar çoğu zaman işverenin elindedir. Kendi tarafınızda şu belgeleri tutmanız davayı kolaylaştırır.
- e-Devlet hizmet dökümü ve kısa çalışma ödeneği sorgulama ekranının çıktısı
- Banka hesap hareketleri, özellikle ödeneğin işverene geri gönderildiği havaleler
- İş e-postaları, mesajlaşma grupları ve sisteme giriş saatleri
- Puantaj, vardiya listesi ve kartlı giriş çıkış kayıtları
- İşyerinde ilan edilen uygunluk tespiti yazısının fotoğrafı
- Aynı dönemde birlikte çalışan iş arkadaşlarının isimleri
Kısa Çalışma Sırasında Fesih ve Tazminat Hakları
Bugünkü mevzuatta kısa çalışma süresince işten çıkarmayı yasaklayan özel bir kural yoktur. Fesih İş Kanununun genel kurallarına tabidir ve sözleşmenin bittiği gün ödenek de kesilir.
Feshin geçerli bir sebebe dayanmadığını düşünen ve iş güvencesinden yararlanan işçi için yol işe iade davası olur. Bu dava için de önce arabulucuya gitmek gerekir.
Zorlayıcı sebep işyerinde işin bir haftadan fazla durmasına yol açarsa İş Kanununun 24. maddesi işçiye haklı nedenle derhal fesih hakkı tanır. Ücreti eksik ödenen işçi de aynı maddenin II-e bendine dayanabilir. Her iki halde şartları varsa kıdem tazminatı doğar.
İşverenin Kısa Çalışmada Sık Yaptığı Hatalar
İşçinin hakkını en çok zedeleyen hatalar ödeme ve bildirim aşamasında ortaya çıkar. Şu durumlarla karşılaşan işçi kayıtlarını vakit kaybetmeden güvenceye almalıdır.
- Kısa çalışmada gösterilen işçiyi tam gün çalıştırmak
- İŞKUR’un yatırdığı ödeneği işçiden nakit ya da havaleyle geri istemek
- Zorlayıcı sebepte ilk haftanın yarım ücretini ödememek
- Çalışılan saatlerin ücretini ödemeyip işçiyi yalnızca ödenekle bırakmak
- Normal çalışmaya dönüşü altı işgünü önce bildirmemek
- Uygunluk tespiti sonucunu işyerinde ilan etmemek
Uyarı: Gerçeğe aykırı “çalışmadım” beyanını imzalamak, ileride açılacak ücret ve hizmet tespiti davasında işçinin elini zayıflatır.
Covid-19 Dönemi ve 7226 Sayılı Kanunun Kısa Çalışma Hükümleri
7226 sayılı Kanun 26 Mart 2020’de Resmi Gazete’de yayımlandı ve 41. maddesiyle 4447 sayılı Kanuna geçici 23. maddeyi ekledi. Covid gerekçeli başvurularda hizmet akdi şartı 60 güne indi, prim şartı da son üç yılda 450 gün olarak uygulandı. Bu imkandan yararlanan işveren, İş Kanunu m.25/II’deki ahlak ve iyi niyete aykırı haller dışında işçi çıkaramadı.
Uygulama Cumhurbaşkanı kararlarıyla birkaç kez uzatıldı. Son uzatma 23 Nisan 2021 tarihli Resmi Gazete’deki 3910 sayılı Kararla yapıldı. Covid kaynaklı kısa çalışma 30 Haziran 2021‘de sona erdi.
3 Kasım 2022 kabul tarihli 7420 sayılı Kanunla eklenen geçici 32. madde, Covid ödemelerinde hatalı işlemlerden doğan ve henüz tahsil edilmemiş fazla ödemeleri terkin etti. Tahsil edilmiş tutarlar iade edilmedi. İşçi çıkarmaya bağlı fazla ödemeler ve ceza soruşturmasına konu dosyalar bu kapsamın dışında kaldı.
7226 sayılı Kanun ayrıca dava ve icra sürelerini durdurmuştu. Kirasını ödeyemeyen işyeri kiracısı tahliyeye karşı korunmuş, çek mahkumlarına taksit imkanı tanınmıştı. Bu hükümlerin hepsi belirli bir dönemle sınırlıydı, bugün yeni olaylara uygulanmaz.
Telafi Çalışması Süresindeki Kalıcı Değişiklik
7226 sayılı Kanunun 43. maddesiyle İş Kanununun 64. maddesinde yapılan değişiklik bugün de yürürlüktedir. İşin zorunlu nedenle durduğu ya da işçiye talebiyle izin verildiği hallerde işveren, çalışılmayan süreyi dört ay içinde telafi ettirebilir. Cumhurbaşkanı dört aylık süreyi en fazla sekiz aya çıkarabilir.[6]
Bu çalışma fazla mesai sayılmaz, zamlı ücret de doğurmaz. Telafi için günde en fazla üç saat çalıştırılabilir ve günlük azami çalışma süresi aşılamaz. Tatil günü telafi çalışması yaptırılamaz.
İşçilerin Kısa Çalışma Ödeneği Hakkında Sık Sorduğu Sorular
Kısa çalışma ödeneğinde işçilerin en çok merak ettiği soruları bu başlık altında cevapladık.
Raporlu olduğum günlerde kısa çalışma ödeneği ödenir mi?
Hayır. Geçici iş göremezlik raporu alındığında kısa çalışma ödeneği raporun başladığı gün durdurulur.
Kısa çalışma ödeneği en fazla kaç ay alınabilir?
Kural olarak üç ay alınır. İşveren aynı gerekçeyle yeni talep yapsa bile üç aylık süre ilk talepteki başlangıç tarihinden hesaplanır. Cumhurbaşkanı süreyi altı aya kadar uzatabilir.
Kısa çalışma ödeneğinden vergi kesilir mi?
Yalnızca damga vergisi kesilir. Gelir vergisi ve diğer kesintiler yapılmaz.
Kısa çalışma ödeneği haczedilebilir mi?
Nafaka dışındaki borçlar için ödeneğin en fazla onda biri haczedilebilir. Ödenek başkasına devredilemez ve temlik edilemez.
İki ayrı işyerinde çalışan işçi kısa çalışma ödeneği alabilir mi?
Alabilir. İki işverenin bildirdiği prim günleri toplanır ve 30 günden eksik kalan gün kadar ödenek verilir. Toplam 30 gün veya üzeri prim bildirilen ayda ödenek yatmaz.
Ücretsiz izin ile kısa çalışma aynı şey mi?
Hayır. Ücretsiz izinde sözleşme askıdadır ve işveren ücret ödemez. Kısa çalışmada ise çalışılmayan saatler için Fondan ödenek gelir.
Kısa çalışma ödeneği alırken yurt dışına çıkarsam ne olur?
Ödenek yurt dışına çıkış tarihi itibarıyla kesilir veya durdurulur. Aynı sonuç askere alınma, tutuklanma ve yaşlılık aylığı bağlanmasında da doğar.
Kaynaklar
- 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu ek m.2 ↩
- Kısa Çalışma ve Kısa Çalışma Ödeneğine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik m.6 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.55/j ↩
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.86 ↩
- Yargıtay 10. HD, E. 2025/11642, K. 2026/425, 22.01.2026 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.64 ↩