Evden çalışan işçinin hakları, İş Kanunu’nun 14 üncü maddesindeki uzaktan çalışma düzenlemesine dayanır. İşçi işini evinde ya da teknolojik araçlarla işyeri dışında yapıyorsa, işveren yine işveren sıfatıyla bütün yükümlülüklerini taşır. Çalışma yeri değişmiştir, işçinin hakları değişmemiştir.[1]
Bu yazı uzaktan çalışmanın şartlarını, işçinin haklarını ve işverenin yükümlülüklerini anlatıyor. Genel çerçeve için işçi hakları rehberine bakabilirsiniz.
Evden Çalışan İşçinin Hakları Nelerdir?
Kanun uzaktan çalışmayı, işçinin iş görme edimini işveren tarafından kurulan iş organizasyonu kapsamında evinde ya da işyeri dışında yerine getirmesi olarak tanımlar. Bu ilişkinin yazılı kurulması gerekir. Sözlü olarak kararlaştırılan evden çalışma kanunun aradığı şekle uymaz.
Evden çalışan işçinin hakları kısaca şöyle sıralanır.
- Yazılı bir uzaktan çalışma sözleşmesi imzalanması
- Emsal işçiye göre farklı işlem görmemesi
- İş araçlarının işveren tarafından sağlanması
- İş sağlığı ve güvenliği önlemleri ile eğitimden yararlanması
- Fazla çalışmanın yalnızca yazılı talep ve işçinin kabulüyle yapılması
- İşyerine dönme talebinin öncelikle değerlendirilmesi
Uzaktan Çalışma Sözleşmesinde Neler Yazılır?
Sözleşmede işin tanımı, yapılma şekli, süresi ve yeri yer alır. Ücret ve ödeme şekli, işveren tarafından sağlanan ekipman, bunların korunması ve işverenin işçiyle iletişim kurma yöntemi de yazılır.[2] Genel ve özel çalışma şartları ayrıca belirtilir.
Evden çalışan işçinin hakları büyük ölçüde bu sözleşmenin içeriğine bağlıdır.
Sözleşme imzalanmadan başlanan evden çalışma, işçi açısından belirsizlik yaratır. İşçi ekipman, gider ve çalışma saatlerinin yazıya geçirilmesini isteyebilir. Eksik sözleşme uyuşmazlıkta ispat sorunu yaratır.
Eşit İşlem İlkesi
Uzaktan çalışan işçi, esaslı bir neden olmadıkça yalnızca iş sözleşmesinin niteliği yüzünden emsal işçiye göre farklı işleme tabi tutulamaz. Evden çalışmak tek başına ücretten, izinden ya da terfiden yoksun bırakmanın gerekçesi olamaz. Aynı işi yapan işyerindeki çalışanla eşit koşullar aranır.
Ekipman ve Giderler Kimin?
Evden çalışan işçinin hakları arasında en çok tartışılan konu giderlerdir.
İş sözleşmesinde aksi kararlaştırılmamışsa mal ve hizmet üretimi için gerekli malzeme ve iş araçlarını işveren sağlar. Kullanım esasları ile bakım ve onarım koşulları işçiye açıkça bildirilir. Araçlar bir listeyle yazılı olarak teslim edilir.[3]
İşin yerine getirilmesinden doğan zorunlu giderlerin tespiti ve karşılanması da sözleşmede belirtilir. Çalışma mekanı için gerekli düzenleme maliyetini taraflar birlikte belirler. İnternet, elektrik ya da masa gibi kalemleri sözleşmeye yazdırmak işçi için güvence sağlar.[4]
Çalışma Süresi ve Fazla Mesai
Uzaktan çalışmanın yapılacağı zaman aralığı ve süresi sözleşmede belirtilir. Taraflar mevzuattaki sınırlara bağlı kalarak çalışma saatlerini değiştirebilir. Fazla çalışma işverenin yazılı talebi üzerine işçinin kabulüyle yapılır.[5]
Bu kural fazla mesai zorunlu mu sorusunun cevabını evden çalışma için netleştirir. Mesai dışı yazışma talepleri de sözleşmede belirlenen iletişim aralığıyla sınırlıdır. Ücreti ödenmeyen fazla mesai için fazla mesai yazısına bakılabilir.
25 Eylül 2026 tarihli Resmi Gazete ile yönetmeliğe yeni bir hüküm eklenmiştir. Buna göre iş görme ediminin bir kısmı işyerinde, bir kısmı uzaktan çalışma usulüyle yerine getirilebilir. İşçinin işyerinde ve uzaktan çalışacağı günler ile saatler sözleşmede belirlenir.
İş Sağlığı ve Güvenliği
İşveren uzaktan çalışana yaptığı işin niteliğine göre iş sağlığı ve güvenliği önlemleri konusunda bilgi verir. Gerekli eğitimi sağlar, sağlık gözetimini yapar ve verdiği ekipmanla ilgili güvenlik tedbirlerini alır. Bu yükümlülük işçinin evinde çalışması sebebiyle ortadan kalkmaz.
Veri Koruma ve İletişim
İşveren işçiyi işyerine ve işe ait verilerin korunması hakkında bilgilendirir ve gerekli tedbirleri alır. Korunacak verinin tanımı ve kapsamı sözleşmede belirlenir. İşçi bu kurallara uymak zorundadır.[6]
İletişimin yöntemi ve zaman aralığı işçi ile işveren tarafından birlikte belirlenir. Mesai dışı arama ve mesaj talepleri bu çerçevede sınırlandırılabilir.
Evden Çalışmaya Geçiş ve İşyerine Dönüş
Evden çalışma doğrudan sözleşmeyle kurulabilir. İşyerinde çalışan işçinin sözleşmesi, iki tarafın anlaşmasıyla uzaktan çalışmaya dönüştürülebilir. İşçinin talebi yazılı yapılır ve işveren tarafından değerlendirilir.[7]
Değerlendirme sonucunun otuz gün içinde işçiye bildirilmesi esastır. Uzaktan çalışmaya geçen işçi tekrar işyerinde çalışmak isterse işveren bu talebi öncelikli olarak değerlendirir. Zorlayıcı nedenlerle uzaktan çalışma uygulanacaksa işçinin talebi ya da onayı aranmaz.
İşveren evden çalışma düzenini tek taraflı kaldırmak isterse çalışma koşullarında esaslı değişiklik kuralları devreye girer. Değişiklik işçiye yazılı bildirilmedikçe ve işçi altı iş günü içinde kabul etmedikçe işçiyi bağlamaz.[8] Ayrıntılar çalışma koşullarında esaslı değişiklik yazısında anlatılıyor.
Evden Çalışan Kimler İşçi Sayılır?
Evde çalışan herkes işçi sayılmaz. İşçi sayılmak için işverene bağımlı olmak ve işverenin talimatlarına göre iş görmek gerekir. Serbest çalışan, kendi organizasyonu ve müşterisi olan kişi evden çalışsa da iş sözleşmesine göre çalışmış sayılmaz.
Bir ailenin üyeleri ve üçüncü dereceye kadar hısımları arasında, dışarıdan biri katılmadan evlerde yapılan işler İş Kanunu kapsamı dışındadır.[9] Başkasının evinde ev hizmeti görenler ise ayrı bir gruptur ve ev hizmetlerinde çalışanların hakları yazısında anlatılıyor.
Fazla Çalışmanın İspatı Zorlaşabilir
Evden çalışan işçinin hakları arasında yer alan fazla çalışma alacağı ispat bakımından zordur. Yargıtay’ın onadığı bir davada evden çalışan bölge satış sorumlusunun fazla mesai talebi, emeğinin ne kadarının işverene ayrıldığı tespit edilemediği için reddedilmiştir.[10]
İşçi bu nedenle çalışma saatlerini yazılı olarak kayda geçirmelidir. İşverenle yapılan yazışmalar, sistem giriş kayıtları ve toplantı davetleri delil olur.
Yargıtay Kararında Evden Çalışan ve İşçilik Niteliği
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi önüne gelen davada, davacı satış ve satın alma müdürü olarak çalıştığını söyleyerek işçilik alacaklarını istemiştir.
Taraflar arasında iş ortaklığı sözleşmesi vardır ve davacı kazançtan pay almaktadır. Daire bağımlılık unsurunu tartışmış ve yeni teknolojilere dayalı istihdamın bu tespiti güçleştirdiğini belirtmiştir.
“Ancak günümüzde yeni teknolojilere dayalı istihdamın yaygınlık kazanması, düzensiz ya da atipik istihdamın yaygınlaşması bağımlılık unsurunun bulunup bulunmadığının tespitini güçleştirmektedir.”
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2020/8783 K.2021/4012, 16.02.2021[11]
Karar oybirliğiyle verilmiştir. Daire, işçinin işverene ait organizasyon içinde yer alıp almadığına, çalışma saatlerinin belirlenip belirlenmediğine ve işin yapılacağı yerin açık olup olmadığına bakılması gerektiğini belirtmiştir. Somut olayda işçilik ilişkisi bulunmadığı sonucuna varılarak karar bozulmuştur.
Karardan evden çalışan işçinin hakları bakımından önemli bir sonuç çıkar. İşçi sıfatı çalışma yerine değil, bağımlılığa bakılarak belirlenir. Talimat alan ve işveren organizasyonunda çalışan kişi evden çalışsa da işçi sayılabilir.
Güncel kararlara Yargıtay karar arama sayfasından ulaşılabilir.
Evden Çalışan İşçinin Hakları Hakkında Sık Sorulan Sorular
Evden çalışanların en sık sorduğu sorular aşağıda yanıtlandı.
Evden çalışırken internet ve elektrik gideri kime ait?
Giderlerin karşılanma şekli iş sözleşmesinde belirtilir. Sözleşmede yazmıyorsa iş araçlarının işverence sağlanması esastır. Gideri sözleşmeye yazdırmak uyuşmazlığı önler.
İşveren beni evden çalışmaktan işyerine çağırabilir mi?
Sözleşmede evden çalışma yazılıysa bunu tek taraflı kaldırmak çalışma koşullarında esaslı değişikliktir. Değişikliği işçinin yazılı kabulü ya da kanundaki usul olmadan yapamaz. Zorlayıcı nedenlerle uzaktan çalışma uygulanması ise ayrı değerlendirilir.
Evden çalışırken fazla mesai ücreti alabilir miyim?
Fazla çalışma yazılı talep ve işçinin kabulüyle yapılır. Yapılan fazla çalışmanın karşılığı ödenir. İspat bakımından çalışma saatlerini kayda geçirmek gerekir.
Evden çalışırken iş kazası geçirirsem ne olur?
İşveren iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini uzaktan çalışana da uygulamak zorundadır. Kazanın iş kazası sayılması işin yürütülmesi sırasında meydana gelmesine bağlıdır. Olay somut koşullara göre değerlendirilir.
Evden çalışmak istiyorum, işveren kabul etmek zorunda mı?
Hayır. İşçi yazılı talepte bulunur. İşveren işin ve işçinin niteliğine göre değerlendirir ve sonucu otuz gün içinde bildirmesi esastır.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.14 ↩
- Uzaktan Çalışma Yönetmeliği m.5 ↩
- Uzaktan Çalışma Yönetmeliği m.7 ↩
- Uzaktan Çalışma Yönetmeliği m.6 ve m.8 ↩
- Uzaktan Çalışma Yönetmeliği m.9 ↩
- Uzaktan Çalışma Yönetmeliği m.11 ↩
- Uzaktan Çalışma Yönetmeliği m.14 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.22 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.4 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2024/14681 K.2025/2253, 03.03.2025 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2020/8783 K.2021/4012, 16.02.2021 ↩