Evlenen kadın işçinin kıdem tazminatı, evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde iş sözleşmesini evlilik sebebiyle feshetmesi halinde ödenir. Bu hak yalnızca kadın işçiye tanınmıştır. Aynı işverende en az bir yıl çalışmış olmak gerekir.[1]
Bu yazıda evlilikle ayrılmanın şartları, bir yıllık sürenin işleyişi, gerekli belgeler ve Yargıtay kararı anlatılıyor. Genel çerçeve için kıdem tazminatı yazısına bakabilirsiniz.
Evlenen Kadın İşçinin Kıdem Tazminatı Hakkı
İş hukukunda her ayrılış tazminat doğurmaz. Düzenleme 1475 sayılı Kanun’daki 14 numaralı maddede yer alır.
İşçinin kendi isteğiyle ayrılması çoğunlukla hak kaybına yol açar. Kanun, bu kuralın birkaç istisnasını sayar ve evlilik bunlardan biridir.
Kadın işçi evlendikten sonra işyerinden ayrılmak isterse kıdem tazminatı alabilir. Bunun için ayrılışın evlilik sebebine dayanması gerekir. İşçi başka bir gerekçe gösterip ayrılırsa bu hak kullanılmamış sayılır.
Evlenen Kadın İşçinin Kıdem Tazminatı Şartları
Hakkın doğması için şu şartların birlikte bulunması gerekir.
- Fesheden işçi kadın olmalıdır.
- İşçi aynı işverende en az bir yıl çalışmış olmalıdır.
- İşçi Medeni Kanun’a göre nikahla evlenmiş olmalıdır.
- Fesih, evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır.
- Fesih bildiriminde evlilik sebebi açıkça yazılmalıdır.
Evlilik belgesi bu şartların ispatında temel delildir. Nüfus kayıt örneği ya da evlilik cüzdanı kullanılabilir.
Bir Yıllık Süre Nasıl İşler?
Bir yıllık süre, evlilik tarihinden başlar. Resmi nikah işleminin tamamlandığı gün esas alınır. Dini nikah ya da nişan bu süreyi başlatmaz.
Bu süre hak düşürücü süredir. Süre dolduktan sonra yapılan fesih, evlilik sebebiyle tazminat hakkı doğurmaz. Bu nedenle ayrılma kararını vermek ve bildirmek için bir yıl geçmeden harekete geçmek gerekir.
Evlenmeden Önce Ayrılırsam Kıdem Tazminatı Alır mıyım?
Hayır. Yargıtay, gelecekte yapılacak bir evlilik için sözleşmeyi feshetmeyi bu hükme dahil etmez. İşçinin fesih anında evlenmiş olması gerekir.
Sıralama önemlidir. Önce evlilik gerçekleşmeli, sonra fesih yapılmalıdır. Evlenmeden istifa edip sonradan nikah kıyan işçi, bir yıllık süre içinde kalsa bile tazminat alamaz.
Fesih İçin İhbar Süresi ve İşveren Onayı Gerekir mi?
Gerekmez. Yargıtay, bu hakkın kullanılması için işverenin kabulünün aranmadığını belirtir. Fesih hakkı bildirim süresi verilerek kullanılmak zorunda da değildir.
Buna rağmen yazılı bildirim yapmak önemlidir. İşverene verilen belge, ayrılışın evlilik sebebiyle yapıldığını ispatlar. İhbar süresine ilişkin genel bilgi için ihbar tazminatı yazısına bakabilirsiniz.
Evlilik Nedeniyle Fesih Bildirimi Örneği
Aşağıdaki metin, evlilik sebebiyle ayrılmak isteyen kadın işçinin kullanabileceği sade bir örnektir. Kendi bilgilerinize göre doldurmanız gerekir.
…/…/20..
EVLİLİK NEDENİYLE İŞ SÖZLEŞMESİNİN FESHİ
………………… A.Ş. İŞVEREN VEKİLLİĞİ’NE
…/…/…… tarihinden beri işyerinizde ………………… olarak çalışmaktayım. …/…/…… tarihinde nikahla evlendim. Evlilik belgemin bir örneği ektedir. Bu nedenle 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesi uyarınca iş sözleşmemi evlilik sebebiyle feshettiğimi bildiririm.
Kıdem tazminatımın ve diğer işçilik alacaklarımın ödenmesini talep ederim.
Adı Soyadı
T.C. Kimlik No:
(İmza)
İstifa Dilekçesi Yazarken Dikkat Edilecekler
Evlilik sebebiyle ayrılan işçi çoğu zaman standart bir istifa dilekçesi yazar. Bu dilekçede “kendi isteğimle ayrılıyorum” demek ayrılış sebebini bulanıklaştırır. Dilekçede mutlaka evlilik sebebi ve evlilik tarihi yazılmalıdır.
İşveren matbu bir istifa formu uzatırsa imzalamadan önce okuyun. Formda kıdem tazminatından feragat varsa bu hakkı kaybedebilirsiniz. Genel istifa kuralları için istifa eden işçinin kıdem tazminatı yazısına bakabilirsiniz.
Evlilik Sebebiyle Ayrılan İşçinin Diğer Hakları
Kıdem tazminatı dışında işçinin başka alacakları da olabilir. Ödenmemiş ücret, kullanılmamış yıllık izin ücreti ve fazla çalışma ücreti bunların başında gelir. Bu alacaklar kıdem tazminatından ayrı hesaplanır.
Fesih hakkı bildirim süresi verilmeden kullanılabildiği için işçiden ihbar tazminatı da istenmez. Yine de işverenle yazılı bir ayrılış belgesi düzenlemek yararlıdır.
İbraname imzalatılıyorsa dikkatli olun. Belgenin tazminatın tam ödendiğini gösterip göstermediğini bordroyla karşılaştırın. Evlenen kadın işçinin kıdem tazminatı eksik ödenmişse, ibraname hakkın sonradan istenmesini zorlaştırabilir.
Evlilik Belgesini Nasıl Temin Edersiniz?
Nikah işleminden sonra evlilik cüzdanı verilir. Elektronik ortamdan nüfus kayıt örneği de alınabilir. Her iki belge de evlilik tarihini gösterdiği için delil olarak yeterlidir.
Belgenin bir örneğini işverene fesih bildirimiyle birlikte verin. Teslimi imza karşılığı yapın ya da noter aracılığıyla gönderin. Böylece ayrılış sebebi ve süre konusunda tartışma çıkmaz.
Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Tazminat, her tam çalışma yılı için 30 günlük ücret üzerinden hesaplanır. Tam yılı aşan süreler için bu ücret çalışılan süreye göre oranlanır. Hesapta tavan tutarı dikkate alınır.
İşveren geç öderse işçi en yüksek mevduat faizini isteyebilir. Hesaplamayı kolaylaştırmak için kıdem tazminatı hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Tavan uygulaması için kıdem tazminatı tavanı yazısına bakabilirsiniz.
Evlenen kadın işçinin kıdem tazminatı, evlilik sebebiyle ayrılan işçiler için çoğu zaman en büyük alacak kalemidir. Bu yüzden ayrılış belgelerinizi dikkatle hazırlayın. Eksik bir belge, ödemenin gecikmesine ya da reddedilmesine yol açabilir.
Tazminat Ödenmezse Ne Yapılır?
İşveren ödemeyi reddederse önce ihtarname gönderilebilir. Ardından arabulucuya başvurmak gerekir. İş sözleşmesinden doğan işçi alacaklarında arabuluculuk dava şartıdır.[2]
Anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılır. Kıdem tazminatında zamanaşımı beş yıldır ve ayrılış tarihinden itibaren işler.[3] Emeklilik gibi diğer ayrılış sebepleri için emeklilik nedeniyle kıdem tazminatı yazısına bakabilirsiniz.
Yargıtay Kararında Evlilik Nedeniyle Fesih
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi önüne gelen olayda işçi, istifa dilekçesinde evlilik sebebiyle ayrıldığını yazmıştır.
İşten çıkışı 26 Ocak 2022 tarihinde yapılmıştır. Nikahı ise 28 Ocak 2022 tarihinde kıyılmıştır.
İlk derece mahkemesi, işçinin kıdem tazminatına hak kazandığına karar vermiştir. Karar kanun yararına temyiz yoluyla Yargıtay’a taşınmıştır. Daire şu gerekçeyle kararı bozmuştur.
“İşçinin evlilik nedeni ile iş sözleşmesini feshederek kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için bu hakkın, evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde kullanılması gerekir.”
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2024/4245 K.2024/5687, 26.03.2024[4]
Daire, evlilik tarihinin fesih tarihinden sonra olduğuna dikkat çekmiştir. Bu nedenle evlilik sebebiyle fesih şartlarının oluşmadığına hükmetmiştir. Karar oybirliğiyle verilmiştir.
Karardan çıkan sonuç açıktır. Önce evlenin, sonra fesih bildirimini yapın.
Sıralamayı ters kurarsanız hakkınızı kaybedersiniz. Hukuk Genel Kurulu da aynı yönde karar vermiştir.[5]
Evlenen Kadın İşçinin Kıdem Tazminatı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Evlilik sebebiyle ayrılmada en çok merak edilenler aşağıda yanıtlandı.
Erkek işçi evlenince kıdem tazminatı alabilir mi?
Hayır. Evlilik nedeniyle fesih hakkı yalnızca kadın işçiye tanınmıştır. Erkek işçi evlilik sebebiyle ayrılırsa bu hükümden yararlanamaz.
Evlendikten kaç gün sonra işten ayrılabilirim?
Evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde ayrılabilirsiniz. Süre resmi nikah tarihinden başlar ve hak düşürücüdür.
Nişanlandıktan sonra ayrılırsam kıdem tazminatı alır mıyım?
Hayır. Nişan evlilik sayılmaz. Resmi nikahın kıyılmış olması gerekir.
Evlilik sebebiyle ayrılırken ihbar süresi vermek zorunlu mu?
Hayır. Yargıtay, bu hakkın kullanılması için bildirim süresi verilmesinin zorunlu olmadığını belirtir. Yine de yazılı bildirim yapmanız önerilir.
Bir yıldan az çalıştıysam evlilik sebebiyle tazminat alır mıyım?
Hayır. Kıdem tazminatı için aynı işverende en az bir yıl çalışmış olmak gerekir. Bu şart evlilikle ayrılmada da aranır.
Kaynaklar