Kıdem tazminatına esas yazı, SGK’nın işçinin emeklilik şartlarını tamamlayıp tamamlamadığını bildiren yazısıdır. Uygulamada kıdem tazminatı alabilir yazısı olarak da bilinir. İşçi bu yazıyla, emeklilik sebebiyle işten ayrıldığında kıdem tazminatı hakkını belgeler.[1]
Bu yazıda yazının neden gerektiği, SGK’dan nasıl alınacağı, işverene nasıl sunulacağı ve faizi nasıl etkilediği anlatılıyor. Hakkın şartları için emeklilik nedeniyle kıdem tazminatı yazısına, genel çerçeve için kıdem tazminatı yazısına bakabilirsiniz.
Kıdem Tazminatına Esas Yazı Nedir?
Kıdem tazminatı her işten ayrılışta ödenmez. Kanun, emekliliği tazminat doğuran hallerden biri olarak sayar. İşçi yaşlılık, emeklilik ya da malullük aylığı veya toptan ödeme almak için ayrılırsa tazminata hak kazanır.
Kanun bu hakkın kullanılması için bir belgeleme şartı koymuştur. İşçi, aylık veya toptan ödemeye hak kazandığını ve bağlı bulunduğu kuruma başvurduğunu belgelemek zorundadır. İşçinin ölümü halinde bu şart aranmaz.
Kıdem tazminatına esas yazı bu belgeleme işini görür. Yazıda işçinin sigortalılık süresi, prim ödeme gün sayısı ve aylık bağlanması için aranan şartları tamamlayıp tamamlamadığı yer alır.
Kıdem Tazminatına Esas Yazı Neden Gerekir?
İşverenin en sık itiraz ettiği konu, işçinin emeklilik şartlarını gerçekten tamamlayıp tamamlamadığıdır. Yazı bu tartışmayı baştan kapatır. Çünkü şartların tamamlandığını Kurumun resmi kaydı gösterir.
Yazı özellikle yaş dışındaki şartları tamamlayan işçiler için önemlidir. Kanun, yaş şartı hariç diğer emeklilik şartlarını tamamlayan işçiye kendi isteğiyle ayrılarak tazminat alma imkanı verir.[2] Bu durumda işçi, aylık bağlanmasını beklemeden tazminat alabilir.
Yazı olmadan da hak doğabilir. Ancak şartların tamamlandığını sonradan ispatlamak gerekir. Bu da zaman kaybettirir ve faiz bakımından işçiyi zor durumda bırakır.
Kıdem Tazminatına Esas Yazı Nasıl Alınır?
Yazı için işyerinin bulunduğu yerdeki SGK il veya merkez müdürlüğüne yazılı başvuru yapılır. Dilekçede işe giriş tarihi, çalıştığınız işyeri ve talebiniz açıkça belirtilir. Talep, kıdem tazminatı almaya hak kazanıp kazanmadığınızı gösteren yazının verilmesidir.
Kurum başvuru üzerine sigortalılık süresini ve prim gün sayınızı inceler. Şartlar tamamlanmışsa bunu bildiren yazı düzenlenir.
İşten ayrılmadan da başvuru yapılabildiği ifade edilir. Kesin usulü müdürlükten teyit edin.
Bazı sorgulamalar elektronik ortamda yapılabilse de resmi yazıyı alma yöntemi Kurumun uygulamasına göre değişebilir. Bu nedenle başvuru yöntemini müdürlükten teyit edin ve yazıyı imzalı ve onaylı biçimde alın.
SGK Başvuru Dilekçesi Örneği
Aşağıdaki sade metin başvuruda kullanılabilir. Kendi bilgilerinize göre doldurmanız gerekir.
…/…/20..
SOSYAL GÜVENLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ’NE
…/…/…… tarihinden beri ………………… işyerinde çalışmaktayım. Sigortalılık sürem ve prim ödeme gün sayım bakımından 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesi kapsamında kıdem tazminatına hak kazanıp kazanmadığıma ilişkin yazı verilmesini talep ederim.
Gereğini saygılarımla arz ederim.
Adı Soyadı
T.C. Kimlik No:
(İmza)
Kıdem Tazminatına Esas Yazıda Nelere Bakılmalı?
Yazı eline geçince önce içeriğini okuyun. Sigortalılık süreniz ve prim gün sayınız kayıtlarınızla örtüşmeli. Hizmet dökümünüzde eksik dönem varsa yazıyı sunmadan önce bunu çözmek gerekir.
Yazıda aylık bağlanmasına engel bir şart görünüyorsa dikkatli olun. Şartlar tamamlanmadan emeklilik gerekçesiyle ayrılmak tazminat doğurmayabilir. Böyle bir durumda hizmet tespiti ya da prim düzeltmesi gerekebilir.
Kayıt dışı kalan dönemler için hizmet tespit davası rehberine bakabilirsiniz.
Ücretiniz sigortaya eksik bildirilmişse tazminat hesabı da etkilenir. Bu konuda kıdem tazminatına esas ücret yazısı yol göstericidir.
Kıdem Tazminatına Esas Yazı İşverene Nasıl Sunulur?
Yazıyı aldıktan sonra yazılı bir fesih bildirimi hazırlayın. Bildirimde emeklilik sebebiyle iş sözleşmenizi feshettiğinizi ve kıdem tazminatınızı talep ettiğinizi belirtin. Yazıyı bildirime ekleyin.
Teslimi kanıtlanabilir biçimde yapın. İmza karşılığı teslim, noter ya da iadeli taahhütlü posta kullanılabilir. Teslim tarihi hem sözleşmenin sona erdiği tarihi hem de faiz başlangıcını etkileyebilir.
Fesih bildiriminin biçimi için emeklilik nedeniyle kıdem tazminatı yazısındaki örneğe bakabilirsiniz. Dilekçede yalnızca istifa ettiğinizi yazmak, emeklilik sebebini belirsiz bırakabilir. Bu risk için istifa eden işçinin kıdem tazminatı yazısı bilgi verir.
Yazıyı İşverene Sunmamanın Faize Etkisi
Kıdem tazminatı zamanında ödenmezse işçi faiz isteyebilir. Kanun, dava sonunda hakimin gecikme süresi için bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faize hükmedeceğini belirtir.
Faizin hangi tarihten başlayacağı, yazının işverene ne zaman sunulduğuna bağlı olabilir. Yargıtay, yazıyı işverene sunmayan işçi için bu konuda net bir sonuca varmıştır. Faiz hesabı için kıdem tazminatı faizi yazısına da bakabilirsiniz.
Yargıtay Kararında Kıdem Tazminatına Esas Yazı
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi önüne gelen olayda işçi, 05.02.2013 tarihinde işyerinden ayrılmıştır. İşçi, 07.02.2013 tarihinde SGK’ya başvurmuş ve Kurum aynı gün yaş hariç emeklilik şartlarını taşıdığı bilgisini vermiştir.
Yerel mahkeme, işçinin aylığa hak kazanmadığı gerekçesiyle tazminat talebini reddetmiştir. Kurum yazısı temyiz aşamasında dosyaya sunulmuştur. Daire, hakkın doğduğunu şu sözlerle belirtmiştir.
“Bu durumda davacının 1475 sayılı kanunun 14/5 bendi uyarınca işyerinden ayrıldığı kabul edilmeli ve kıdem tazminatına hak kazandığı sonucuna varılmalıdır.”
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2016/13766 K.2020/2754, 20.02.2020[3]
Aynı kararda faiz konusu da değerlendirilmiştir. Daire, işçinin kurum yazısını işverene sunmadığını tespit ederek faiz başlangıcını dava tarihi olarak belirlemiştir.
“Davacının kıdem tazminatına hak kazanma yönündeki kurum yazısını işverene sunmadığı anlaşılmakla kıdem tazminatı faiz başlangıcı olarak dava tarihi gözetilmelidir.”
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2016/13766 K.2020/2754, 20.02.2020
Daire, ret kararını bozmuştur. Karar oybirliğiyle verilmiştir.
Karardan çıkan sonuç açıktır. Yazıyı zamanında alıp işverene sunmak hem hakkı kanıtlar hem de faiz kaybını önler.
İşveren Ödemezse Ne Yapılır?
İşveren yazıya rağmen ödeme yapmazsa önce yazılı talep yinelenir. Ardından arabulucuya başvurmak gerekir. Kıdem tazminatında arabuluculuk dava şartıdır.[4]
Başvuru için arabuluculuk başvurusu yazısı yol gösterir. Anlaşma olmazsa iş mahkemesinde dava açılır. Kıdem tazminatında zamanaşımı süresi beş yıldır.[5]
Genel süreç için iş davalarında arabuluculuk rehberine bakabilirsiniz. Kanun metni 1475 sayılı Kanun sayfasında yer alır.
Kıdem Tazminatına Esas Yazı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Kıdem tazminatına esas yazı konusunda en çok sorulan sorular aşağıda yanıtlandı.
Kıdem tazminatı alabilir yazısı nereden alınır?
İşyerinizin bağlı olduğu SGK il veya merkez müdürlüğüne yazılı başvuru yaparak alabilirsiniz. Kurum sigortalılık sürenizi ve prim gün sayınızı inceleyerek yazıyı düzenler.
Kıdem tazminatına esas yazı için işten ayrılmak gerekir mi?
İşten ayrılmadan da başvuru yapılabildiği ifade edilir. Kesin usulü SGK müdürlüğünden teyit edin. Yazıyı almadan sözleşmeyi feshetmemek, hakkınızı kanıtlamak bakımından daha güvenlidir.
Yazıyı işverene sunmazsam kıdem tazminatı alamaz mıyım?
Hakkınız tamamen kaybolmaz, ancak şartların tamamlandığını sonradan ispatlamanız gerekir. Yargıtay bir kararında yazının işverene sunulmadığı hallerde faizin dava tarihinden başlamasını kabul etmiştir.
İşçi ölürse kıdem tazminatına esas yazı gerekir mi?
Hayır. Kanun, işçinin ölümü halinde belgeleme şartını aramaz. Tazminat kanuni mirasçılara ödenir.
Yazıda şartların tamamlanmadığı görünüyorsa ne yapmalıyım?
Emeklilik sebebiyle ayrılmak bu durumda tazminat doğurmayabilir. Önce hizmet dökümünüzü kontrol edin ve eksik dönem varsa düzeltme yollarını değerlendirin. Ayrılmadan önce bir avukata danışmak yerinde olur.
Kıdem tazminatına esas yazı ne kadar süre geçerlidir?
Yazı, düzenlendiği tarihteki sigortalılık durumunuzu gösterir. Kayıtlarınız sonradan değişirse yeniden bilgi almak gerekebilir. Bu nedenle yazıyı almadan sonra gecikmeden işverene sunun.
Kaynaklar