Arabuluculuk görüşmesi, arabulucunun tarafları bir araya getirdiği ya da ayrı ayrı dinlediği toplantıdır. Çözümü hakim değil taraflar üretir. Görüşme sonunda düzenlenen tutanak ise davanın akıbetini belirler.[1]
Bu yazıda görüşmenin nasıl yürüdüğü, nelerin gizli kaldığı ve imzadan önce hangi noktalara bakılması gerektiği anlatılıyor. Sürecin tamamı için iş davalarında arabuluculuk yazısına göz atabilirsiniz.
Arabuluculuk Görüşmesi Nasıl Yürür?
Arabulucu görevlendirildikten sonra tarafları ilk toplantıya davet eder. Toplantının başında arabuluculuğun esaslarını ve sonuçlarını taraflara anlatmakla yükümlüdür.[2] Tarafların bilgisiz biçimde imza atmaması için bu aydınlatma önemlidir.
Arabulucu tarafların her biriyle ayrı ayrı ya da birlikte görüşebilir. Taraflar usulü serbestçe belirleyebilir. Belirlemezlerse arabulucu uyuşmazlığın niteliğine göre görüşmeyi yürütür.[3]
Taraflar çözüm üretemezse arabulucu bir çözüm önerisi de getirebilir. Öneri bağlayıcı değildir. Kabul ya da reddetmek tamamen tarafların elindedir.
Görüşmelere taraflar bizzat, kanuni temsilcileri ya da avukatları aracılığıyla katılabilir. İşveren yazılı belgeyle yetkilendirdiği çalışanını da gönderebilir. Çalışan işvereni temsil eder ve son tutanağı imzalayabilir.[4]
Arabuluculuk görüşmesi yüz yüze yapılabildiği gibi telekonferansla da yapılabilir. Yargıtay, telekonferansla yürütülen görüşmeleri geçerli saymaktadır. Bu halde imza işlemi sonradan tamamlanır ve dava süresi açısından önem kazanır.
Arabuluculuk Görüşmesinde Söylenenler Gizli mi?
Evet. Arabulucu, görüşme sırasında öğrendiği bilgi ve belgeleri gizli tutmakla yükümlüdür. Taraflar da aksi kararlaştırılmadıkça aynı gizliliğe uymak zorundadır.[5]
Üstelik görüşmede söylenenler sonradan açılan davada delil olarak kullanılamaz. Karşı tarafın arabuluculuğa davet edilmesi, uzlaşmak için sunulan teklifler ve görüşme sırasında yapılan kabul beyanları bu kapsamdadır. Yalnızca arabuluculuk için hazırlanan belgeler de delil sayılmaz.[6]
Bu yüzden taraflar daha rahat konuşabilir. Örneğin işveren bir miktar ödemeyi teklif etse bile bu teklif davada ikrar olarak ileri sürülemez. Ancak görüşmeye başka bir kaynaktan zaten sunulabilecek deliller, yalnızca orada gösterildi diye geçersiz hale gelmez.
Dava şartı arabuluculukta mahkemeye yalnızca son tutanak sunulabilir. Yargıtay da arabuluculuk dava şartının gerçekleşip gerçekleşmediğinin yalnızca son tutanağa bakılarak belirleneceğini vurgulamıştır.
Görüşmeye Hazırlanırken Nelere Bakılmalı?
Hazırlıksız girilen bir görüşmede teklif karşısında hızlı karar vermek zorunda kalınabilir. Başvurudan önce talep listesi çıkarılmalıdır. Başvurunun nasıl yapılacağı için arabuluculuk başvurusu yazısına bakılabilir.
- Her alacak kalemi için tutar ve dayanak belge hazır olmalı
- İş sözleşmesi, bordro, banka kayıtları ve SGK hizmet dökümü yanda bulunmalı
- Kabul edilebilecek en düşük tutar önceden belirlenmeli
- Teklifin brüt mü net mi olduğu sorulmalı
- Ödemenin tek seferde mi taksitle mi yapılacağı netleşmeli
Alacakların kabaca tutarını görmek için tüm işçi alacakları hesaplama aracı kullanılabilir. Kıdem tazminatı için ayrıca kıdem tazminatı hesaplama sayfasına bakılabilir. Rakam bilinmeden yapılan pazarlıkta işçi çoğu zaman haklı tutarın altında anlaşır.
İşverenler açısından da hazırlık gereklidir. Bordro, ödeme kayıtları ve yıllık izin belgeleri toplanmalıdır. Görüşmeye yetki belgesi olmayan bir çalışan göndermek ise sorun yaratır.
Mobbing kaynaklı taleplerde görüşmeye götürülecek deliller için mobbing davası nasıl açılır yazısı yol gösterir.
Arabulucu Tarafsız Olmak Zorunda mı?
Evet. Arabulucu görevini özenle, tarafsız biçimde ve şahsen yerine getirir. Taraflar arasında eşitliği de gözetmekle yükümlüdür.[7]
Tarafsızlığından şüphe edilmesini gerektiren bir durum varsa arabulucu bunu taraflara bildirmek zorundadır. Arabulucu olarak görev yaptığı uyuşmazlıkta daha sonra taraflardan birinin avukatlığını da üstlenemez. Arabuluculuk görüşmesi sırasında bu kurallara aykırı bir durum fark eden taraf itirazını tutanağa yazdırmalıdır.
Arabulucu hakem gibi karar vermez. Yalnızca tarafların uzlaşmasına yardım eder. Bu yüzden hiçbir teklifi kabul etmeye mecbur değilsiniz.
Tutanakta Hangi Alacaklar Yazılmalı?
Arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların anlaştıkları, anlaşamadıkları ya da sürecin nasıl bittiği bir tutanakla belgelendirilir. Tutanağı arabulucu, taraflar, kanuni temsilcileri ya da avukatları imzalar. İmzadan kaçınan taraf olursa sebebi yazılarak yalnızca arabulucu imzalar.[8]
Tutanağa sonucun dışında neler yazılacağına taraflar karar verir. Burada kritik olan alacak kalemleridir. Yargıtay, soyut ifadelerin yeterli sayılmadığı görüşündedir.
“Başvuru formu uygulamasının başladığı 02.06.2018 tarihinden sonraki başvurularda ise hangi alacak veya tazminat kalemleri konusunda anlaşma sağlandığı veya sağlanamadığını açıkça belirtmeyen son tutanağa göre dava şartının gerçekleştiği kabul edilemeyecektir.”
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2025/2926 K.2025/5149, 18.06.2025[9]
Olayda 06.02.2019 tarihli son tutanakta anlaşamama konusu alacak kalemleri tek tek sayılmıştır. Yıllık ücretli izin alacağı ise arabuluculuk görüşmelerine konu edilmemiştir. Mahkeme bu kalem için usulden ret kararı vermesi gerekirken esastan ret vermiş, Daire de kararı bozmuştur.
Karardan çıkan ders açıktır. Müzakere edilmemiş bir alacak için dava şartı gerçekleşmez. Kalem eksikse davada karşılığı da kalmayabilir.
Yıllık izin ücretinin ayrıntısı için yıllık ücretli izin yazısına bakılabilir. Her görüşmede kalemlerin tutanağa tek tek yazdırılması bu yüzden istenmelidir.
Tutanağı İmzalamadan Önce Neye Bakılmalı?
Anlaşmayla biten bir görüşmede imzalanan belge dava hakkını ortadan kaldırır. Anlaşmaya varılan konularda taraflarca dava açılamaz.[10] Taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı belge, icra edilebilirlik şerhi aranmadan ilam niteliğinde sayılır.
Bu nedenle belgede şu noktalar kontrol edilmelidir.
- Alacak kalemleri ve tutarları tek tek yazılı mı
- Ödeme tarihi ve şekli açık mı
- Fesih nedeni ile ödenen tazminatlar birbiriyle çelişiyor mu
- İbra kapsamı yalnızca konuşulan kalemleri mi içeriyor
- İmza atacak kişinin yetkisi var mı
Yargıtay önüne gelen bir olayda aynı gün içinde fesih, arabulucu görevlendirme ve anlaşma yapılmıştır. Belgede işçinin istifa ettiği yazılmasına rağmen kıdem tazminatı da kararlaştırılmıştır.
Bölge adliye mahkemesi belgeyi geçerli bir arabuluculuk anlaşma belgesi saymamış, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi de bu kararı onamıştır.[11]
Baskı altında imza atıldığı iddiası da ileri sürülebilir. Ancak irade sakatlığı iddiası somut delille kanıtlanmalıdır. Korkutma gibi bir durum varsa Türk Borçlar Kanunu hükümleri gündeme gelir.[12]
Görüşmeye Katılamazsanız Ne Olur?
Zorunlu arabuluculukta ilk toplantıya geçerli mazeret göstermeden katılmayan taraf yargılama gideri bakımından yaptırımla karşılaşır. Katılamayacaksanız mazereti belgelemek ya da yetkili bir temsilci göndermek gerekir. Ayrıntılar arabuluculuğa katılmama yazısında anlatılıyor.
Anlaşma Olmazsa Ne Olur?
Görüşme anlaşmayla bitmezse arabulucu son tutanağı düzenler. Dava açılabilmesi için bu tutanak şarttır. İşe iade davasında son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılmalıdır.
Tutanağın hangi tarihte düzenlenmiş sayıldığı süre açısından belirleyicidir. Konuyu arabuluculuk sonrası dava süresi yazısında bulabilirsiniz. Kanun metnine 6325 sayılı Kanun sayfasından ulaşabilirsiniz.
Arabuluculuk Görüşmesi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Görüşme sırasında en çok sorulan sorular aşağıda yanıtlandı.
Arabuluculuk görüşmesi ne kadar sürer?
Arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır. Zorunlu hallerde bu süre en fazla bir hafta uzatılabilir. Tek bir toplantı da bazen yeterli olur.
Görüşmeye avukatla gitmek zorunlu mu?
Hayır. Taraflar bizzat katılabilir. Avukat getirmek isteyen taraf bunu yapabilir, işveren de yazılı yetkilendirdiği çalışanını gönderebilir.
Görüşmede söylediğim şey davada aleyhime kullanılır mı?
Hayır. Arabuluculuk sırasında yapılan teklifler ve kabul beyanları davada delil olarak ileri sürülemez. Arabulucu da bilgileri gizli tutmak zorundadır.
Tutanağı imzalamazsam ne olur?
İmzalamayan tarafın gerekçesi tutanağa yazılır ve tutanağı yalnızca arabulucu imzalar. Anlaşma belgesinin ilam niteliği kazanması için ise tarafların ve arabulucunun imzası gerekir.
Anlaşma belgesi sonradan iptal edilebilir mi?
Evet, irade sakatlığı gibi bir neden varsa belgenin geçersizliği ileri sürülebilir. Ancak iddianın somut delille kanıtlanması gerekir. Geçersizlik davada ön sorun olarak incelenir.
Kaynaklar
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.17 ↩
- 6325 sayılı Kanun m.11 ↩
- 6325 sayılı Kanun m.8 ve m.15 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 ↩
- 6325 sayılı Kanun m.4 ↩
- 6325 sayılı Kanun m.5 ↩
- 6325 sayılı Kanun m.9 ↩
- 6325 sayılı Kanun m.17 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2025/2926 K.2025/5149, 18.06.2025 ↩
- 6325 sayılı Kanun m.18 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2025/6583 K.2025/8133, 21.10.2025 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.37 ↩