Arabuluculuğa katılmama, dava şartı olan hallerde ilk toplantıya geçerli mazeret göstermeden gitmemek demektir. Bu taraf davayı kazansa bile yargılama giderlerinde ve vekalet ücretinde yaptırımla karşılaşır. Kanun bunu açıkça düzenlemiştir.[1]
Bu yazıda yaptırımın kapsamı, 2024 değişikliği ve mazeretin önemi anlatılıyor. Sürecin geneli için iş davalarında arabuluculuk yazısına bakabilirsiniz.
Arabuluculuğa Katılmama Halinde Kanun Ne Diyor?
Kanuna göre taraflardan biri geçerli bir mazeret göstermeden ilk toplantıya katılmazsa arabuluculuk faaliyeti sona erer. Katılmayan taraf son tutanakta belirtilir. Bu taraf davada kısmen ya da tamamen haklı çıksa bile karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur.
Ayrıca bu taraf lehine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen vekalet ücretinin yarısına hükmedilir. Yani katılmayan taraf davayı kazanırsa tam vekalet ücreti alamaz. Mahkeme son tutanağa bakarak bu hesabı yapar.
Kanun metni yalnızca ilk toplantıdan söz eder. Aynı kural 6325 sayılı Kanunun dava şartı arabuluculuğa ilişkin maddesinde de yer alır.[2]
Arabuluculuğa Katılmama Yaptırımı Nasıl Değişti?
Yaptırım 7531 sayılı Kanunla hafifletildi. Değişiklik 14 Kasım 2024 tarihinde yürürlüğe girdi. Önceki düzenleme çok daha ağırdı.
| Konu | Eski düzenleme | Yeni düzenleme |
|---|---|---|
| Yargılama gideri | Tamamından sorumlu tutulurdu | Karşı tarafın ödemesi gereken giderlerin yarısından sorumlu tutulur |
| Vekalet ücreti | Lehine hükmedilmezdi | Lehine yarısına hükmedilir |
| İki taraf da gelmezse | Herkes kendi giderini üstlenir | Herkes kendi giderini üstlenir |
Eski kuralda katılmayan taraf lehine hiç vekalet ücreti verilmiyordu. Katılmayan taraf giderin tamamını da yüklenebiliyordu. Bu ağır sonuç yeni düzenlemeyle yarıya indi.[3]
Yargıtay yeni hükmü uygulamaktadır. Aşağıda göreceğiniz karar, 17.08.2021 tarihli bir son tutanağa ilişkin dosyada bile yarı orana göre verilmiştir.
Arabuluculuğa Katılmama Yaptırımı Hangi Davalarda Uygulanır?
Yaptırım yalnızca arabulucuya başvurmanın dava şartı olduğu hallerde uygulanır. İş davalarında alacak ve tazminat talepleri ile işe iade bu gruptadır. Kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıkları da dava şartı kapsamındadır.[4]
İş kazası ve meslek hastalığı tazminatında arabuluculuk dava şartı değildir. Bu davalarda ihtiyari yola gidilirse kanundaki yarı oran yaptırımı doğrudan uygulanmaz. Fark için zorunlu ihtiyari arabuluculuk yazısına bakabilirsiniz.
Kim Katılmamış Sayılır, Geçerli Mazeret Nedir?
Kanun geçerli mazereti tek tek saymaz. Her olayda mahkeme değerlendirme yapar. Bu yüzden mazeretin belgeyle ispat edilmesi ve arabulucuya önceden bildirilmesi önem taşır.
Görüşmeye bizzat katılmak şart değildir. Taraflar avukatları ya da kanuni temsilcileri aracılığıyla katılabilir. İşveren yazılı belgeyle yetkilendirdiği çalışanını da gönderebilir.
Kanunun öngördüğü yoldan temsilciyle katılan taraf toplantıya katılmış olur. Telekonferansla katılım da uygulamada kabul görmektedir. Arabuluculuğa katılmama riskini taşıyan taraf, bu yüzden en azından bir temsilci göndermelidir.
Davete cevap vermemek ya da adresi yanlış bildirmek de sorun yaratır. Arabulucu tarafları her iletişim vasıtasını kullanarak çağırır ve bunu belgeye bağlar. Davetin usulüne uygun yapıldığı belgelenmişse mazeretsiz katılmama kolayca ispatlanır.
İki Taraf da Katılmazsa Ne Olur?
Her iki taraf da ilk toplantıya katılmazsa arabuluculuk faaliyeti sona erer. Sonradan açılan davada taraflar yaptıkları yargılama giderlerini kendi üzerlerinde bırakır. Yani biri diğerinden gider talep edemez.
Arabulucu bu durumda yine bir son tutanak düzenler. Tutanak dava açabilmek için yeterli belgedir. Tutanağın nasıl hazırlandığı için arabuluculuk görüşmesi yazısına bakılabilir.
Katılmama Halinde Arabuluculuk Ücreti Kime Düşer?
Taraflara ulaşılamazsa ya da taraflar katılmadığı için görüşme yapılamazsa iki saatlik arabuluculuk ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. Bütçeden ödenen ücret yargılama giderlerinden sayılır.
Yani arabulucunun ücreti önce Hazine tarafından karşılanır. Sonra yargılama gideri olarak değerlendirilir. Kural olarak davada haksız çıkan taraf bu gideri üstlenir.
Başvuran taraf toplantıya gelmezse de aynı hüküm uygulanır. Kanun yaptırımı belirli bir tarafa bağlamaz, toplantıya katılmayan tarafı hedef alır. Hem işçi hem işveren aynı riski taşır.
Katılmama Yaptırımı Dava Hakkını Etkiler mi?
Hayır. Kanun, katılmayan tarafın dava açma ya da savunma hakkını sınırlamaz. Yaptırım yalnızca yargılama giderleri ve vekalet ücretiyle sınırlıdır.
Varsayımsal bir örnekle bakalım. Davayı kazanan işçi için mahkeme 20.000 TL vekalet ücreti hesaplamış olsun. İşçi ilk toplantıya mazeretsiz gitmemişse lehine yalnızca 10.000 TL vekalet ücretine hükmedilir.
Aynı mantık yargılama giderleri için de geçerlidir. Katılmayan taraf giderlerin yarısını kendisi üstlenir. Bu nedenle küçük bir alacak için bile toplantıya gitmek mantıklıdır.
Yargıtay Kararında Arabuluculuğa Katılmama
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, güncel hükmü uygulayarak vekalet ücretinin yarısına hükmedilmesi gerektiğini belirtmiştir. Karar şöyledir.
“Bu itibarla; mezkur kanun maddesi uyarınca davalı … lehine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen vekâlet ücretinin yarısına hükmedilmesi gerekirken tamamına hükmedilmesi bozmayı gerektirmiştir.”
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E.2025/1951 K.2025/5472, 19.11.2025[5]
Olayda bir restoranın çocuk oyun alanında yaşanan kaza nedeniyle tazminat davası açılmıştır. Arabuluculuk son tutanağına göre davalı şirket ilk ve son oturuma katılmamıştır. İlk derece mahkemesi davayı reddetmiş ve bu şirket lehine vekalet ücretinin tamamına hükmetmiştir.
Daire, bu yanlışlığın yeniden yargılamayı gerektirmediğini belirtmiştir. Hükmü düzelterek onamıştır. Karar oy birliğiyle verilmiştir.
Karardan pratik bir sonuç çıkar. Mahkeme katılmayan taraf lehine vekalet ücreti ve yargılama giderini hesaplarken son tutanağa bakar. Tutanakta katılmayan taraf yazılıysa kesinti kendiliğinden uygulanır.
Arabuluculuğa Katılmama Riskini Azaltmak İçin Ne Yapılmalı?
Birkaç basit önlem yaptırımın doğmasını engeller. Davet geldiğinde şu noktalara dikkat edilmelidir.
- Davet adresinin güncel olduğundan emin olmak
- Toplantı gününe gelemeyecekseniz mazereti belgeyle arabulucuya bildirmek
- Bizzat gidemiyorsanız avukat ya da yazılı yetkili temsilci göndermek
- Telekonferans imkanı olup olmadığını arabulucudan sormak
- Toplantıya katıldığınızı tutanakla belgelemek
Başvuru aşamasının nasıl işlediğini arabuluculuk başvurusu yazısında bulabilirsiniz. İhtiyari ve zorunlu arabuluculuk arasındaki fark ise zorunlu ihtiyari arabuluculuk yazısında anlatılıyor.
Kanun metnine 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu sayfasından ulaşabilirsiniz.
Arabuluculuğa Katılmama Hakkında Sık Sorulan Sorular
Konuyla ilgili sık sorulan sorular aşağıda yanıtlandı.
Arabuluculuğa katılmamanın para cezası var mı?
Kanunda doğrudan bir para cezası öngörülmemiştir. Yaptırım yargılama gideri ve vekalet ücretine ilişkindir. Katılmayan taraf davayı kazansa bile bu kalemlerde yarı orana göre değerlendirilir.
İhtiyari arabuluculukta katılmamanın sonucu var mı?
Bu yaptırım dava şartı arabuluculuğa ilişkin hükümde düzenlenmiştir. İhtiyari arabuluculukta kanundaki bu yarı oran yaptırımı doğrudan uygulanmaz. Tarafların katılımı iradi olduğu için süreç taraflarca sonlandırılabilir.
İşveren toplantıya gelmezse işçi ne yapar?
İşçi, son tutanak düzenlendikten sonra iş mahkemesinde dava açabilir. Tutanakta işveren katılmayan taraf olarak yazılır. Davada kısmen ya da tamamen haksız çıkarsa gider ve vekalet ücreti bakımından sonuçlarını görür.
Telekonferansla katılmak yeterli mi?
Arabuluculuk görüşmeleri her türlü iletişim aracıyla yapılabilir. Yargıtay da telekonferansla yürütülen görüşmeleri kabul etmektedir. Katılım biçimini önceden arabulucuyla netleştirmek yerinde olur.
Sadece avukat gitse katılmış sayılır mıyım?
Evet. Taraflar görüşmelere avukatları aracılığıyla katılabilir. Avukat görüşmeye katılmışsa tarafın bizzat gelmemesi kural olarak katılmama sayılmaz.
Katılmamak dava açma süresini etkiler mi?
Hayır. Katılmama halinde de arabulucu son tutanağı düzenler ve dava açma süresi bu tutanağa göre işler. İşe iade talebinde iki haftalık sürenin ayrıntısı arabuluculuk sonrası dava süresi yazısında anlatılıyor.
Kaynaklar