Çıkış kodu değiştirme davası, işverenin SGK’ya bildirdiği işten ayrılış sebebinin gerçeğe aykırı olduğunun mahkeme kararıyla tespit edilmesini sağlayan davadır. Uygulamada işten çıkış kodunun düzeltilmesi davası olarak da anılır. Dava işverene karşı açılır ve iş mahkemesinde görülür.[1]
Bu yazıda davaya gitmeden önce denenebilecek yollar, davanın tarafları, hukuki yarar şartı ve Yargıtay kararı anlatılıyor. Kodların anlamını öğrenmek için SGK işten çıkış kodları yazısına bakabilirsiniz. Sigortasız çalışma halinde işçinin hakları sigortasız çalışma yazısında, kayıt sorunları ise hizmet tespit davası rehberinde ele alınıyor.
Çıkış Kodu Değiştirme Davası Nedir?
İşveren, işçinin işten ayrılışını sigortalı işten ayrılış bildirgesiyle SGK’ya bildirir. Bildirgede ayrılış sebebini gösteren bir kod yer alır. Kod gerçeği yansıtmıyorsa işçi, kodun düzeltilmesini isteyebilir.
Çıkış kodu değiştirme davası bir tespit davasıdır. Mahkemeden para ödenmesi istenmez. İşverenin Kuruma bildirdiği ayrılış sebebinin doğru olmadığının belirlenmesi istenir.
Dava genellikle şu durumlarda gündeme gelir. İşveren işçiyi çıkarmış ama istifa kodu yazmıştır. Ya da haklı sebep iddiasıyla ağır bir kod bildirmiştir.
İşçi, işsizlik ödeneği alamamışsa dava daha da önem kazanır. Kodun düzeltilmesi bu ödeneğin şartlarından birini yerine getirebilir.
Dava Açmadan Önce Hangi Yollar Denenebilir?
Dava son çaredir. Önce daha kısa yollar denenmelidir. İşveren, yanlış yazdığı kodu ayrılıştan sonraki on gün içinde bildirge üzerinden düzeltebilir.[2]
On gün geçtikten sonra işyerinin bağlı olduğu SGK müdürlüğüne belgelerle başvurulur. İşçi, işverenle birlikte de Kuruma başvurabilir. İşverenin yazılı olarak hatayı kabul etmesi, süreci hızlandıran en güçlü belgedir.
Kıdem ve ihbar tazminatı davası ya da işe iade davası açılacaksa ayrılış sebebi zaten orada tartışılır. SGK, 11.03.2025 tarihli 2025/8 sayılı Genelge ile bu konuda bir düzenleme duyurmuştur. Tazminat ödenmeyecek şekilde bildirilen ayrılış sebebi, arabuluculuk anlaşması ya da mahkeme kararıyla tazminata hükmedildiğinde karara uygun olarak değiştirilir.
Çıkış Kodu Değiştirme Davası Kime Karşı Açılır?
Kodu bildiren işveren olduğu için dava işverene karşı açılır. Yargıtay, kodun düzeltilmesine yönelik taleplerde SGK’ya husumet yöneltilemeyeceğini belirtmektedir. Dava hatalı olarak SGK’ya da yöneltilmişse Kuruma yönelik kısım husumetten reddedilir.
Görevli mahkeme iş mahkemesidir. İş ilişkisinden doğan her türlü hukuk uyuşmazlığı iş mahkemesinin görev alanındadır.[3]
Yetkili mahkemenin nasıl belirlendiğini iş mahkemesi görev ve yetki yazısında bulabilirsiniz. Kanun metni için 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu sayfasına bakılabilir.
Çıkış Kodu Değiştirme Davasında Hukuki Yarar
Tespit davası açabilmek için güncel bir hukuki yarar gerekir. Davacı, sonucu başka bir dava ile elde edebiliyorsa ayrı bir tespit davasında hukuki yarar bulunmayabilir. Hukuki yarar her olayda somut koşullara göre incelenir.
Bu nedenle önce şu soruyu sormak gerekir. Aynı sonucu kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ya da işe iade davasında alabilir miyim? Bu davalardan birini açıyorsanız ayrılış sebebi orada belirlenir.
Ayrı dava ise işçinin başka bir talebi yoksa ya da tazminat süreci kapanmışsa daha anlamlıdır. İşsizlik ödeneği gibi somut bir sonuca ulaşmak isteyen işçi, çıkış koduna ilişkin tespit hükmüyle bu hakkını arayabilir. Yargıtay da bu yönde karar vermiştir.
Arabuluculuk Zorunlu mu?
İşe iade, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve diğer işçi alacakları davalarında arabulucuya başvurmak dava şartıdır.[4] İşe iade için başvuru, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde yapılmalıdır.[5]
Çıkış kodu değiştirme davası ise para istemi içermeyen bir tespit davasıdır. Bu tür talebin arabuluculuk şartına tabi olup olmadığı mahkeme uygulamasında somut dosyaya göre değerlendirilir. Alacak ve tazminat istemleriyle birlikte dava açılacaksa arabuluculuk son tutanağı dosyaya mutlaka eklenmelidir.
Süreci arabuluculuk başvurusu yazısından izleyebilirsiniz. İşe iade yolunu ise işe iade davası rehberinde bulabilirsiniz.
Çıkış Kodu Değiştirme Davasında İspat
Kod haklı fesih iddiasına dayanıyorsa ispat yükü işverendedir. Bir kod davasında yerel mahkeme bunu açıkça belirtmiş ve karar onanmıştır.[6]
İşveren, feshi haklı kılan sebebi somut delillerle göstermek zorundadır.
Dosyaya şu belgeler girmelidir.
- SGK’dan alınan sigortalı işten ayrılış bildirgesi ya da hizmet kaydı
- Fesih bildirimi, ihtarname ya da işverenin yazılı beyanları
- İşverenle yazışmalar ve mesaj kayıtları
- İşyerinden ayrılışı anlatan tanık beyanları
- Varsa işe iade, tazminat ya da arabuluculuk dosyalarına ait belgeler
İşverenin haklı fesih iddiası ağır bir ithama dayanıyorsa bu iddiayı destekleyen tutanak ve tanıkları da sunması beklenir. İşçi, tutanağı hangi tarihte öğrendiğini ve karşı delilleri dilekçesinde açıkça belirtmelidir.
Çıkış Kodu Değiştirme Davası Nasıl Açılır?
Dava dilekçesinde işçinin ve işverenin bilgileri, çalışma süresi ve ayrılış tarihi yer alır. SGK kayıtlarındaki kodun hangisi olduğu ve neden gerçeğe aykırı olduğu açıkça yazılır. Talep, kodun gerçeği yansıtan kod olarak düzeltilmesinin tespitidir.
Dilekçeye ayrılış bildirgesinin örneği, fesih belgeleri ve delil listesi eklenir. Tanık gösterilecekse isim ve adresler bildirilir. Kıdem, ihbar tazminatı ya da işe iade talepleri de varsa bunlar aynı dilekçede veya ayrı dava olarak ele alınabilir.
Karar kesinleştikten sonra işçi, mahkeme ilamıyla SGK’ya başvurarak kaydın güncellenmesini ister. İşsizlik ödeneğinde kodun etkisi için işsizlik maaşı şartları yazısına bakın.
Yargıtay Kararında Çıkış Kodu Değiştirme Davası
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi önüne gelen olayda işçinin iş sözleşmesi, performans düşüklüğü gerekçesiyle feshedilmiştir. SGK’ya çıkış kodu 22 olarak bildirilmiştir.
Daire, bu kodla işçinin işsizlik ödeneği alamayacağının açık olduğunu belirtmiştir.
İşçi önce SGK müdürlüğüne başvurmuş ancak işlem yapılmamıştır. Bunun üzerine dava açmıştır.
SGK’ya yönelik dava husumetten, işveren yönünden dava ise hukuki yarar yokluğundan reddedilmiştir. Daire, Kuruma yönelik ret kararını doğru bulmuştur.
“işten çıkış kodunun düzeltilmesi veya tespitine ilişkin talepler yönünden Sosyal Güvenlik Kurumuna husumet yöneltilmesi mümkün değildir.”
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2022/4983 K.2022/5926, 12.05.2022[7]
Daire, işveren yönünden hukuki yararın bulunduğunu da belirtmiştir. Gerekçesi şudur.
“Çünkü davacı, başka bir eda davasına gerek kalmadan tespit hükmü ile işsizlik ödeneği talebinde bulunabilecektir.”
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2022/4983 K.2022/5926, 12.05.2022
Daire bu gerekçeyle bölge adliye mahkemesi kararını bozmuş ve esasa ilişkin inceleme yapılmasını istemiştir. Karar oybirliğiyle verilmiştir. Böylece işsizlik ödeneği gibi somut bir hakka ulaşmak için dava açan işçinin hukuki yararı kabul edilmiştir.
Çıkış Kodu Değiştirme Davası Sonrasında Ne Yapılır?
Dava kabul edilirse mahkeme, ayrılış sebebinin gerçekte hangisi olduğunu karara yazar. Kesinleşen kararla SGK’ya başvuru yapılır. Kuruma verilecek dilekçeye mahkeme ilamı eklenir.
İşsizlik ödeneği başvurusu ise İŞKUR’a yapılır. Başvuru belgeleri için işsizlik maaşı başvurusu gerekli belgeler yazısı yol gösterir. Kıdem ve ihbar tazminatı hakkı ise ayrı değerlendirilir, yapılan düzeltme bu hakkı kendiliğinden doğurmaz.
Tazminat tarafı için kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı yazılarına bakabilirsiniz. Haksız çıkarılma hallerindeki diğer haklar işten çıkarılan işçinin hakları yazısında toplanmıştır. İşe iade ve arabuluculuğun birlikte işlediği süreç için iş davalarında arabuluculuk hub yazısı da faydalıdır.
Çıkış Kodu Değiştirme Davası Hakkında Sık Sorulan Sorular
Çıkış kodu değiştirme davası konusunda en çok sorulan sorular aşağıda yanıtlandı.
Çıkış kodu değiştirme davası kime karşı açılır?
İşverene karşı açılır. Yargıtay, kodun düzeltilmesi taleplerinde SGK’ya husumet yöneltilemeyeceğini belirtmektedir.
Çıkış kodu değiştirme davası için arabulucuya gitmek gerekir mi?
İşe iade, kıdem ve ihbar tazminatı gibi taleplerde arabuluculuk dava şartıdır. Yalnızca kodun tespitini isteyen davada şartın uygulanıp uygulanmadığı somut dosyaya göre değerlendirilir. Dava öncesinde bir avukata danışmak yerinde olur.
Dava açmadan SGK'dan kodu değiştirtmek mümkün mü?
Mümkündür. İşveren ayrılıştan sonra on gün içinde kodu düzeltebilir. Sonrasında belgelerle SGK müdürlüğüne başvurulur ve işverenin kabulü süreci kolaylaştırır.
Kıdem tazminatı davası açarsam kod da değişir mi?
Davada fesih sebebi belirlenir. SGK, tazminat ödenmeyecek şekilde bildirilen ayrılış sebebinin, mahkeme kararıyla tazminata hükmedildiğinde karara uygun olarak değiştirileceğini duyurmuştur. Bunun için karar ya da arabuluculuk belgesiyle Kuruma başvurulur.
Kodu değiştirdirmek işsizlik maaşı almamı sağlar mı?
Ayrılış sebebi işsizlik ödeneğinde belirleyicidir. Kod düzeltilirse ödenek şartlarından biri sağlanmış olur. Diğer şartlar ayrıca aranır.
Çıkış kodu kaç gün içinde düzeltilmelidir?
İşveren, ayrılıştan sonra on gün içinde bildirgeyi düzeltebilir. Sonrasında işlem için SGK müdürlüğüne başvurulur.
Kaynaklar
- 5510 sayılı Kanun m.9 ve 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.5 ↩
- Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği m.25 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.5 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.20 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2022/12771 K.2022/15405, 28.11.2022 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2022/4983 K.2022/5926, 12.05.2022 ↩