Kapıcının kıdem tazminatı, apartman ya da site kapıcısının iş sözleşmesi kanundaki hallerden biriyle sona erdiğinde ödenir. Hak, diğer işçilerle aynı şartlara bağlıdır.
İşçinin aynı işverende en az bir yıl çalışmış olması gerekir. Kapıcıda farklı olan, tazminata esas ücretin hesabıdır.[1]
Bu yazıda kapıcıların hukuki durumu, kıdem tazminatına esas ücretin hesabı, kapıcı dairesinin etkisi ve Yargıtay kararı anlatılıyor. Genel çerçeve için kıdem tazminatı yazısına bakabilirsiniz.
Kapıcının Kıdem Tazminatı Hakkı
Kapıcılar da iş hukukuna tabi işçilerdir. Kanun, kapıcılık hizmetlerinin diğer işlerden farklı olduğunu kabul eder. İş Kanunu’ndaki 110 numaralı madde ayrı bir yönetmelik çıkarılmasını öngörür.[2]
Bu yönetmelik kapıcının çalışma düzenini, izin haklarını ve kapıcı konutuna ilişkin esasları belirler. Yönetmelik hükümleri, kapıcının işe başlamasından sona ermesine kadar tüm süreçte uygulanır.
Kıdem tazminatının şartları ise genel kurallara göre uygulanır. Haklı nedenle fesih, emeklilik, askerlik ve ölüm gibi hallerde tazminat doğar. Kapıcı kendi isteğiyle ayrılırsa tazminat alamaz.
Ölüm de tazminat doğuran hallerden biridir. Kapıcı ölürse ödemenin kime yapılacağı ölen işçinin kıdem tazminatı yazısında anlatılıyor.
Kapıcının İşvereni Kimdir?
Kapıcının işvereni bina maliki ya da kat malikleridir. Konut Kapıcıları Yönetmeliği, işvereni konutun maliki ve ortakları olarak tanımlar. Yönetici, kat malikleri adına sözleşmeyi yürütür.
Bu nedenle kıdem tazminatı davası kat malikleri kurulu aleyhine açılır. Apartman yöneticisi davada temsilci olarak yer alır.
Kapıcının Kıdem Tazminatına Esas Ücreti Nasıl Bulunur?
Kapıcıda esas ücret, çıplak ücrete işçiye sağlanan para ya da para ile ölçülebilen menfaatlerin eklenmesiyle bulunur. Bu bütüne giydirilmiş ücret denir. Genel kurallar için kıdem tazminatına esas ücret yazısına bakabilirsiniz.
Kapıcılarda en önemli ek kalem kapıcı dairesidir. Bina, kapıcıya konut tahsis ediyorsa bu konutun değeri konut yardımı olarak giydirilmiş ücrete eklenir. Konutun kira karşılığı bilirkişi tarafından belirlenir.
Elektrik ve Su Giderleri Hesaba Girer mi?
Girer. Kapıcı su, elektrik, ısınma ve sıcak su giderlerine katılıp katılmayacağını sözleşmeyle belirler. Bu giderleri kat malikleri karşılıyorsa karşılanan tutar kapıcıya sağlanan ayni menfaattir.
Yargıtay, bu tutarın giydirilmiş ücrete eklenmesi gerektiğini kabul eder. Fesih tarihinden geriye doğru bir yıllık faturalar toplanır ve 365’e bölünür. Bulunan günlük tutar günlük ücrete eklenir.
Kapıcılarda Tazminat Hesabının Önemi
Kapıcıların çıplak ücreti çoğu zaman düşüktür. Konut ve gider kalemleri ise tazminat tutarını belirgin biçimde artırır. Bu kalemleri atlamak, tazminatın ciddi oranda eksik hesaplanmasına yol açar.
Kapıcının kıdem tazminatı hesaplanırken işveren genellikle yalnızca bordrodaki ücreti kullanır. Oysa kapıcı dairesinin değeri ve ödenen giderler de ücretin parçasıdır. Hesap raporunda bu kalemleri kontrol etmek hak kaybını önler.
Konutun değerini belirlerken aynı bölgedeki benzer dairelerin kira bedelleri dikkate alınır. Bilirkişi bu karşılaştırmayı yapar. Davacı kapıcı, daire hakkında fotoğraf ve belge sunarak hesabı destekleyebilir.
Kapıcının Kıdem Tazminatı Hesaplama Örneği
Çıplak brüt ücreti 25.000 TL olan bir kapıcı düşünelim. Kapıcı dairesinin kira karşılığı aylık 15.000 TL olarak belirlenmiştir. Kat malikleri yıllık 24.000 TL elektrik ve su faturası ödemiştir.
- Elektrik ve su giderinin aylık karşılığı: 24.000 ÷ 12 = 2.000 TL
- Giydirilmiş aylık brüt ücret: 25.000 + 15.000 + 2.000 = 42.000 TL
- 8 yıl çalışan kapıcının brüt tazminatı: 8 × 42.000 = 336.000 TL
Bu tutar tavanın altındaysa aynen uygulanır. Tavanı aşarsa tavan esas alınır. Ayrıntı için kıdem tazminatı tavanı yazısına bakabilirsiniz.
Kısmi Süreli Çalışan Kapıcının Durumu
Kapıcı sözleşmesi tam süreli olabileceği gibi kısmi süreli de yapılabilir. Bağımsız bölüm sayısı az olan binalarda kapıcı günlük yedi buçuk saatten az çalışabilir. Yazılı sözleşme yoksa çalışma olgusu tanıkla ispatlanır.
Kısmi süreli çalışma tazminat hakkını ortadan kaldırmaz. Yargıtay’a göre kapıcılık sözleşmesi tam süreli ya da kısmi süreli olarak kurulabilir. Çalışma süresi, ücret ve tazminat hesabında dikkate alınır.
Kapıcılar Hangi Hallerde Tazminat Alır?
İşten çıkarılan kapıcı kıdem ve ihbar tazminatı isteyebilir. Haklı sebeple ayrılan kapıcı da kıdem tazminatına hak kazanır.
Ücreti ödenmeyen ya da sigortası yapılmayan kapıcı haklı nedenle sözleşmeyi feshedebilir. İşverenin kanuna ve sözleşmeye uygun davranmaması, fesih için haklı neden oluşturur. Ayrıntı için istifa eden işçinin kıdem tazminatı yazısına bakabilirsiniz.
Tazminat Ödenmezse Ne Yapılır?
İşveren ödeme yapmazsa önce ihtarname gönderilebilir. Ardından arabulucuya başvurmak gerekir. İş sözleşmesinden doğan işçi alacaklarında arabuluculuk dava şartıdır.[3]
Anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılır. Kıdem tazminatında zamanaşımı beş yıldır.[4]
Gecikme için faiz de istenebilir. Ayrıntı için kıdem tazminatı faizi yazısına bakabilirsiniz.
Kapıcılar İçin Gerekli Belgeler
Kapıcı, çalışma süresini ve ücretini belgelemelidir. SGK hizmet dökümü, bordrolar ve banka kayıtları temel belgelerdir. Yazılı sözleşme yoksa komşu ve yönetici tanıkları delil olabilir.
Kapıcı dairesinde oturduğunu gösteren belgeler de önemlidir. Elektrik ve su faturaları, daire için ödenen aidat kayıtları ve yönetim kurulu kararları hesaba esas alınır. Bu belgeler giydirilmiş ücreti yükseltebilir.
Yargıtay Kararında Kapıcının Kıdem Tazminatı
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi önüne gelen davada apartman görevlisi olarak çalışan işçi kıdem ve ihbar tazminatı istemiştir. İlk derece mahkemesi, giydirilmiş ücrete elektrik ve su gideri eklemeden hesap yapmıştır.
Daire, kapıcı dairesinin elektrik ve su giderlerinin yönetim tarafından karşılandığını görmüştür. Bu nedenle hesabı hatalı bulmuş ve şu gerekçeyle bozmuştur.
“Davacının sözü edilen apartmanda çalışırken kaldığı kapıcı dairesine ait fesih tarihinden geriye doğru bir yıla ait elektrik ve su faturaları getirilip bu faturaların bir yıllık tutarlarının 365’e bölünmesi suretiyle bir güne isabet eden miktar tespit edilerek, bu suretle bulunacak miktar da konut yardımının yanı sıra davacının günlük çıplak ücretine eklendikten sonra belirlenen giydirilmiş ücrete göre kıdem ve ihbar tazminatı hesaplanmalıdır.”
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E.2017/26675 K.2020/476, 16.01.2020[5]
Karar oybirliğiyle verilmiştir. Daire, hesabın bu esaslara göre yeniden yapılması için kararı bozmuştur.
Karardan çıkan sonuç açıktır. Kapıcının tazminatı hesaplanırken konut yardımı ve elektrik ile su gideri çıplak ücrete eklenir. Bilirkişi raporunda bu kalemleri mutlaka kontrol edin.
Kapıcının Kıdem Tazminatı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Kapıcı tazminatı konusunda en çok merak edilenler aşağıda yanıtlandı.
Kapıcı kıdem tazminatı alabilir mi?
Evet. Kapıcı da iş hukukuna tabi işçidir. Kanundaki hallerden biriyle sözleşmesi sona eren ve en az bir yıl çalışan kapıcı tazminat alabilir.
Kapıcı dairesi kıdem tazminatına dahil mi?
Evet. Bina, kapıcıya konut tahsis ediyorsa konutun değeri konut yardımı olarak giydirilmiş ücrete eklenir. Değeri bilirkişi belirler.
Elektrik ve su gideri tazminat hesabına girer mi?
Kat malikleri bu giderleri karşılıyorsa girer. Yargıtay, bir yıllık faturaların 365’e bölünerek günlük ücrete eklenmesini kabul eder.
Kapıcının kıdem tazminatını kim öder?
Tazminatı işveren olan kat malikleri öder. Yönetici bu işlemde kat malikleri adına hareket eder.
Kısmi süreli çalışan kapıcı tazminat alır mı?
Evet. Kapıcı sözleşmesi kısmi süreli de kurulabilir. Kısmi süreli çalışma tazminat hakkını ortadan kaldırmaz.
Kapıcının kıdem tazminatında zamanaşımı ne kadardır?
Beş yıldır ve sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren işler. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Kapıcının kıdem tazminatı için bilirkişi gerekir mi?
Dava açılırsa mahkeme genellikle bilirkişi raporu alır. Rapor kapıcı dairesinin değerini ve giderleri hesaba katar.
Kaynaklar