İşsizlik maaşı başvurusu, iş sözleşmesinin sona ermesini izleyen günden itibaren otuz gün içinde İŞKUR’a yapılır. Kanundaki adı işsizlik ödeneğidir ve başvuru doğrudan ya da elektronik ortamda yapılabilir.[1] Süreyi kaçıran işçi hakkını tamamen kaybetmez, ancak gecikilen gün kadar ödenek süresi kısalır.
Bu yazıda başvurunun ne zaman ve nasıl yapıldığı, hangi belgenin gerektiği ve başvuru reddedildiğinde izlenecek yol anlatılıyor. Hak kazanma şartlarının tamamı için işsizlik maaşı şartları yazısına bakabilirsiniz.
İşsizlik Maaşı Başvurusu Ne Zaman Yapılır?
Kanun başvuru için tek bir süre öngörür. İşsiz kalan kişi, hizmet akdinin feshedildiği tarihi izleyen günden itibaren otuz gün içinde Kuruma başvurmalıdır.
Mücbir sebepler dışında, başvuruda gecikilen süre işsizlik ödeneği alınacak toplam süreden düşülür. Örneğin 240 gün ödenek hakkı olan işçi başvuruyu on gün geciktirirse 230 gün ödenek alır.
Bu nedenle iş sözleşmesinin bittiği günün ertesinden itibaren beklemeden başvurmak gerekir. İşverenin işten ayrılma bildirgesini geç vermesi de başvuruyu geciktirmenin gerekçesi olarak görülmemelidir. Bildirge için işvereni uyarırken başvuruyu da hazırlamak daha güvenlidir.
İşsizlik Maaşı Başvurusu Nereye ve Nasıl Yapılır?
Başvuru, Kanunda Kurum olarak anılan İŞKUR’a yapılır. Kanun başvurunun doğrudan ya da elektronik ortamda yapılmasına izin verir. Elektronik yol için e-Devlet üzerindeki İŞKUR hizmetleri kullanılır.
Başvuru sırasında işsiz kişi yeni bir iş almaya hazır olduğunu da kaydettirir. Kanun bunu hak kazanmanın şartı sayar.[2] İş bulma hizmeti de bu kayıtla birlikte başlar.
İşsizlik ödeneği başvuruları izleyen ayın sonuna kadar sonuçlandırılır. Ödeme her ayın beşinde, aylık olarak işsizin kendisine yapılır.[3] Başvuru ekranlarının görünümü ve adımları İŞKUR tarafından değiştirilebilir, bu yüzden güncel ekranı esas alın.
İşsizlik Maaşı Başvurusu İçin Gerekli Belgeler
Kanunun açıkça aradığı belge, işten ayrılma bildirgesidir. İşveren bu bildirgeyi üç nüsha düzenler ve on beş gün içinde bir nüshasını Kuruma gönderir. Bir nüshasını işçiye verir, bir nüshasını da işyerinde saklar.
Uygulamada başvuru için şu bilgi ve belgeler gündeme gelir.
- Kimlik bilgileri ve e-Devlet girişi
- İşverenin düzenlediği işten ayrılma bildirgesi
- Bildirgedeki işten çıkış kodunun doğruluğu
- Gerekiyorsa işçi lehine kesinleşmiş mahkeme kararı
Kanun belge listesini tek tek saymaz ve İŞKUR başvuru sırasında ek bilgi isteyebilir. İmzaladığınız belgeleri ve bordroları saklayın, fesih yazısını da atmayın.
Mahkeme Kararıyla Başvuru
İşverenin fesih nedenini gerçeğe aykırı bildirdiği durumlarda işçi dava açabilir. İşçi lehine sonuçlanan ve tazminata hükmeden karar, ödenek hakkının dayanağı olabilir. Karar sonrası başvuru ayrıca yapılmalıdır.
Başvurudan Önce İşten Çıkış Kodunu Kontrol Edin
İşsizlik maaşı başvurusu bakımından en kritik bilgi, işverenin SGK’ya bildirdiği çıkış kodudur. Kod, iş sözleşmesinin nasıl sona erdiğini gösterir ve ödeneğe hak kazandıran bir sebebi yansıtmalıdır. İstifa kodu olan 03 bu sebeplerden biri değildir.
Kanun ödeneği yalnızca sayılan hallerde verir. İşverenin bildirimli feshi, işçinin haklı nedenle feshi, belirli süreli sözleşmenin bitmesi ve işyerinin kapanması bu hallerdendir.
Çıkış kodu yanlış bildirilmişse önce işverenden düzeltme isteyin. İşveren kabul etmezse mahkemeden kodun düzeltilmesi istenebilir. İstifa ile ilgili ayrıntılar için istifa işsizlik maaşı yazısını okuyabilirsiniz.
Başvurudan Önce Aranan Prim ve Çalışma Şartları
Ödenek için hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün hizmet akdine tabi çalışmış olmak gerekir. Ayrıca son üç yıl içinde en az 600 gün sigortalı çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olmak aranır.
| Son üç yılda prim günü | Ödenek süresi |
|---|---|
| 600 gün | 180 gün |
| 900 gün | 240 gün |
| 1080 gün | 300 gün |
Hizmet akdinin başvuru sırasında grev, lokavt ya da kanundan doğan ödevler nedeniyle askıda olmaması da gerekir. Şartların tamamı hub yazımızda ayrıntılı işlenmiştir.
İşçi işverence izne çıkarılmışsa durum ayrıca değerlendirilir. Bu halde işçinin hakları ve nakdi ücret desteği için ilgili yazıya bakılabilir.
İşsizlik Maaşı Ne Kadar Olur ve Nasıl Ödenir?
Günlük ödenek, son dört aylık prime esas kazançlardan bulunan günlük ortalama brüt kazancın yüzde kırkıdır. Bu tutar, aylık brüt asgari ücretin yüzde sekseninden fazla olamaz.
Ödemeden yalnızca damga vergisi kesilir. Ödenek nafaka borçları dışında haczedilemez ve başkasına devredilemez. Kendi bilgilerinizle tutarı görmek için işsizlik maaşı hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Kusurunuzdan kaynaklanan fazla ödemeler yasal faiziyle geri alınır. Yanlış beyanda bulunmamak bu yüzden önem taşır.
İşsizlik Maaşı Başvurusu Reddedilirse Ne Yapılır?
Başvurular çoğunlukla çıkış kodu, prim günü eksikliği ya da süre nedeniyle olumsuz sonuçlanır. Önce ret gerekçesini öğrenin ve kendi kayıtlarınızla karşılaştırın. Gerekçe çıkış koduna dayanıyorsa kodun doğruluğu tartışılır.
Fesih, işe iade davasında geçersiz sayılırsa ödenek hakkı yeniden değerlendirilir. Kanun, işe iade davası nedeniyle yatırılan primlerin son gününü esas alarak hak sahipliğini belirler ve işsiz geçen dönem için ödeme yapılmasını öngörür. Konu işe iade davası yazısında anlatılıyor.
İşverenin haksız feshi söz konusuysa işçilik alacakları için iş davalarında arabuluculuk süreci de devrededir. Tazminat tarafı için kıdem tazminatı yazısına bakılabilir.
Yargıtay Kararında İşsizlik Ödeneği Başvuru Süresi
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, otuz günlük başvuru süresinin niteliğini değerlendirmiştir. Daire, süreyi kaçıran işçinin davasını reddeden mahkeme kararını şu gerekçeyle bozmuştur.
“otuz günlük sürenin hak düşürücü süre olarak düzenlenmediği, aksine geç başvuruya imkan tanındığı ve müeyyidesinin de maddede gösterildiği tartışmasız olduğundan, davacının otuz günlük hak düşürücü süre içinde Kuruma başvurmadığından bahisle davanın reddi isabetsizdir.”
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E.2006/2225 K.2006/4803, 10.04.2006[4]
Olayda işçinin iş akdi 23.08.2002 tarihinde sona ermişti. İşçi Kuruma 12.12.2002 tarihinde başvurmuş ve başvurusu reddedilmişti. İşçi, işverene açtığı davanın sonucunu bekleyeceğini bildirmişti.
İş mahkemesi kıdem tazminatına hükmetmiş ve karar kesinleşmişti. Daire, başvurunun değerlendirilmesini ve gecikilen sürenin ödenek süresinden düşülmesini istemiştir. Karar eskidir, ancak 4447 sayılı Kanun m.48’in bu hükmü bugün de aynı şekilde yürürlüktedir.
Kararın pratik sonucu şudur. Süre kaçmışsa vazgeçmeyin, yine de başvurun. Yargıtay’ın güncel kararlarına Yargıtay karar arama sayfasından ulaşılabilir.
İşsizlik Maaşı Başvurusu Hakkında Sık Sorulan Sorular
İşsizlik ödeneği başvurusunda en çok merak edilenler aşağıda yanıtlandı.
İşsizlik maaşı başvurusu kaç gün içinde yapılmalı?
İş sözleşmesinin sona erdiği tarihi izleyen günden itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır. Geç başvuru yapılabilir, ancak gecikilen süre ödenek süresinden düşülür.
İşsizlik maaşı başvurusu e-Devlet'ten yapılabilir mi?
Kanun başvurunun doğrudan ya da elektronik ortamda yapılmasına izin verir. Elektronik başvuru için e-Devlet üzerindeki İŞKUR hizmetleri kullanılır. Güncel ekranlar İŞKUR tarafından değiştirilebilir.
İşsizlik maaşı başvurusu ne zaman sonuçlanır?
Kanuna göre başvurular izleyen ayın sonuna kadar sonuçlandırılır. Ödeme her ayın beşinde yapılır.
İşverenim işten ayrılma bildirgesini vermezse ne olur?
Bildirgeyi düzenlemek ve Kuruma göndermek işverenin yükümlülüğüdür. İşvereni yazılı olarak uyarın ve başvuruyu geciktirmeyin. Sorun sürerse hukuki destek alınmalıdır.
Başvurum reddedilirse ne yapabilirim?
Önce ret gerekçesini öğrenin. Çıkış kodu yanlışsa işverenden düzeltme isteyin, kabul etmezse mahkemeye başvurabilirsiniz. Mahkeme kararı sonrasında yeniden başvurmanız gerekir.
İşsizlik maaşı ne kadar alınır?
Günlük ödenek, son dört aylık prime esas kazançlardan bulunan günlük ortalama brüt kazancın yüzde kırkıdır. Aylık brüt asgari ücretin yüzde sekseni üst sınırdır. Tutarı hesaplama aracından görebilirsiniz.
Kaynaklar